Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου 2013

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΣΥΝΤΑΓΩΝ KAI ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΤΟΥ ΣΕΦ ΜΟΥΖΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ



ΖΑΚΥΝΘΟΣ 2013 
ΠΡΟΤΑΣΗ:
 “ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΓΙΑ THN 
ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ” 
PART 1:  
Καταγραφή & ανάδειξη τοπικών παραδοσιακών συνταγών……..1-31 
PART 2:    
α.  Αξιοποίηση των τοπικών προϊόντων σε νέες συνταγές……….32-60 
β.  Συνταγές………………………………………………………..60-124 
Ομιλητής: Chef Κων/νος Μουζάκης 
http://kostasmouzakis.blogspot.gr  
Κυρίες και κύριοι, φοιτητές της Ζακύνθου, ακροατές 
και ακροάτριες είναι ιδιαίτερη τιμή για εμένα που 
βρίσκομαι πάλι δίπλα σας, όχι σαν απλός πολίτης και 
επαγγελματίας αλλά ως μέλος του σεφ κλαμπ Ελλάδας με 
σκοπό να σας μιλήσω για τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα 
της Ζακύνθου και όλων των Επτανήσων.
Θέλω αρχικά να συγχαρώ την πρωτοβουλία των ΤΕΙ 
ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ και να δώσω συγχαρητήρια στη διοίκηση 
και στον Πρόεδρο κ. Μαραβέγια για να πραγματοποιηθεί η 
σημερινή ημερίδα ώστε να ακούσει ολόκληρη η Ζακυνθινή 
κοινωνία και να προωθήσει τα παραδοσιακά προϊόντα της 
στην κάθε επιχείρηση. 
Η χαρά μου που μετά από τόσα χρόνια επιστρέφουμε 
και επαναπροσδιορίζουμε την παράδοσή μας και 
προσπαθούμε να προωθήσουμε τα παραδοσιακά προϊόντα 
του τόπου μας είναι μεγάλη.  
Ας μην γελιόμαστε, οι επιχειρήσεις, εστιατόρια, σουπερ 
μάρκετ, ξενοδοχεία, αρτοζαχαροπλαστεία έχουν παρατήσει 
εδώ και καιρό την προώθησή τους και δεν θέλω να γίνομαι 
υπερβολικός αλλά η πραγματικότητα φαίνεται μέσω των 
ίδιων των τιμολογίων κάθε επιχείρησης. 
Δυστυχώς, η εποχή που ως χώρα εισήγαμε ακόμη και 
ελαιόλαδο από την Ιταλία!) ή λευκό τυρί το οποίο 
«βαπτιζόταν» στα μενού των εστιατορίων ως φέτα και 
ντομάτες από την Ολλανδία, δεν έχει παρέλθει.  
Τι και αν δύο στους τρεις Έλληνες προσέχουν να 
αγοράζουν εγχώρια παραγόμενα προϊόντα περισσότερο απ’ 
ότι συνήθιζαν στο παρελθόν στα σούπερ μάρκετ, όπως και οι 
τηλεοπτικοί δέκτες αλλά και το διαδίκτυο έχουν 
κατακλυστεί από γαλανόλευκες σημαίες και σλόγκαν 
«ψωνίζω ελληνικά»;  
Η αλήθεια είναι ότι η απόσταση από τις καλές 
προθέσεις για στήριξη της ελληνικής παραγωγής και 
απασχόλησης, μέχρι την αγορά του προϊόντος, απέχει 
παρασάγγας.  
Συγκριτικά δε, πολύ περισσότερο απ’ ότι συμβαίνει 
στον υπόλοιπο δοκιμαζόμενο –επίσης- από την οικονομική 
κρίση, ευρωπαϊκό Νότο, όπου το αίσθημα στήριξης των 
τοπικών προϊόντων είναι πολύ πιο ισχυρό. Για του λόγου το 
αληθές, μόνο το 36% των Ελλήνων είναι έτοιμο να πληρώσει 
περισσότερο για την αγορά ντόπιων προϊόντων όταν το 
αντίστοιχο ποσοστό στην Ιταλία αγγίζει το 63%!  
Απόκλιση η οποία σε μεγάλο βαθμό έχει να κάνει και 
με την εν γένει καταναλωτική συμπεριφορά των δύο λαών, 
όχι μόνο εν μέσω κρίσης, αλλά διαχρονικά. 
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πρόσφατη συνάντηση που 
είχε στο υπουργείο Τουρισμούο Γενικός Γραμματέας 
Τουρισμού κ. Τάσος Λιάσκος με τον Αντιπεριφερειάρχη 
Ιονίων Νήσων, αρμόδιο για θέματα Τουρισμού κ. Χρήστο 
Κούρτη. Κι ενώ τέθηκαν επί τάπητος θέματα τουριστικής 
προβολής και ανάδειξης του ελληνικού τουρισμού, δεν 
διατυπώθηκε τίποτα σχετικά με τα παραδοσιακά προϊόντα, 
τα οποία έπρεπε να τα έχει συμπεριλάβει στην ομιλία του, 
συγκεράζοντας τον τουρισμό με την γαστρονομία πάντα με 
τη βοήθεια της τοπικής αυτοδιοίκησης. 
Αντίθετα με τον γενικό γραμματέα, σε ομιλία της η 
Υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη έδωσε ιδιαίτερη 
σημασία στο πάντρεμα του τουρισμού με τα παραδοσιακά 
προϊόντα.  
«Ήρθε όμως η ώρα να κινηθούμε σε προτάσεις που θα 
ξεπεράσουν την πεπατημένη και θα ανοίξουν νέους δρόμους 
και νέες προοπτικές στην πορεία ανάπτυξης της χώρας. Η 
Ελλάδα εκτός από τις φυσικές της ομορφιές χαρακτηρίζεται 
από την ιδιαιτερότητα, την υψηλή ποιότητα και 
μοναδικότητα τηςπρωτογενούς της παραγωγής. Προϊόντα 
όπως το μέλι, το λάδι, ο κρόκος, προϊόντα όπως η φάβα, τα 
τοπικά τυροκομικά προϊόντα, τα γλυκά, αποτελούν μια 
ειδική πρόταση που μέχρι σήμερα απευθυνόταν σε ένα πολύ 
μικρό ποσοστό τουριστών. Το ποσοστό αυτό πρέπει να το 
αλλάξουμε. Να το αυξήσουμε. Είναι στο χέρι μας να 
συνδυάσουμε τον τουρισμό με την πρωτογενή παραγωγή και 
να επηρεάσουμε εντυπωσιακά το ρυθμό ανάπτυξης της 
χώρας. 
Δεκαέξι (16) εκατομμύρια τουρίστες επισκέφτηκαν την 
χώρα μας φέτος, παρά την κρίση. Αν είχαμε κατορθώσει να 
καταναλώσουν τα θαυμάσια προϊόντα της Ελληνικής γης, θα 
είχαμε κάνει το πρώτο βήμα μιας μεγάλης ανατροπής. Της 
αναγνώρισης της ελληνικής παραγωγής εκτός συνόρων. Τα 
ελληνικά προϊόντα –ως προϊόντα υψηλής ποιότητας- 
κατέχουν ιδιαίτερη θέση στις αγορές του εξωτερικού. Η μη 
συστηματική όμως προβολή και προώθησή τους μέχρι 
τώρα, δεν έχει επιτρέψει τη συνολική τους αναγνώριση. Το 
Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδας έχει ήδη ξεκινήσει μια 
σημαντική δράση προς αυτή την κατεύθυνση. Να συνδέσει 
δηλαδή την τοπική παραγωγή με τη διατροφή των 
τουριστών μας. Το πρόγραμμα της δράσης ΕΛΛΗΝΙΚΟ 
ΠΡΩΙΝΟ, μια εξαιρετική ιδέα που υλοποιείται», είχε πει 
χαρακτηριστικά.   
Παραδοσιακά προϊόντα
Στραπατσάδα αντί των αυγών με μπέικον, φιτούρα 
αντί για muffins και τσάι του βουνού αντί για το μαύρο τσάι. 
Κάπως έτσι θα είναι οι εναλλακτικές προτάσεις για το 
παραδοσιακό ελληνικό πρωινό, που θα προσφέρουν 
ξενοδοχειακά καταλύματα στη χώρα μας, τα οποία 
επιθυμούν να αποκτήσουν φήμη για τα παραδοσιακά τους 
εδέσματα.  
Ειδική πιστοποίηση θα αποκτούν τα ξενοδοχειακά 
καταλύματα, τα οποία θα παρέχουν εκτός του ήδη 
προβλεπόμενου υποχρεωτικού πρωινού και μία σειρά 
παραδοσιακών εδεσμάτων, σύμφωνα με πρόγραμμα που 
προωθείται από το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. 
Στόχος είναι όχι μόνο η γνωριμία με τα ελληνικά 
παραδοσιακά προϊόντα, αλλά και η δημιουργία ενός "χάρτη 
γευσιγνωσίας" της Ελλάδας με ειδική σήμανση περιοχών, 
όπου κάθε επισκέπτης θα μπορεί να γευτεί τη γνήσια 
ελληνική παραδοσιακή αλλά και πιστοποιημένη κουζίνα, με 
μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο, στον ιστότοπο του ΕΟΤ 
που θα είναι αναρτημένος ο χάρτης αυτός".  
Μερικά από τα Επτανησιακά προιόντα
1. Ζακυνθινό...Ελαιόλαδο 
Η Ζάκυνθος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ένας 
απέραντος ελαιώνας, δεδομένου ότι καλλιεργούνται 100.000 
στρέμματα, στα οποία φύονται 1.800.000 δέντρα, εκ των 
οποίων το 5% ανήκει στην ποικιλία της ντόπιας και το 95% 
στην κορωνέικη. Η παραγόμενη ποσότητα υπολογίζεται 
στους 8.000 – 10.000 τόνους, ετησίως, ενώ η επιδότηση από 
την Ευρωπαϊκή Ένωση στους παραγωγούς για την 
καλλιέργεια του ελαιολάδου ανέρχεται σε 16.000.000 ευρώ, 
ετησίως. 
Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών εξάγει ελαιόλαδο 
στην Ιταλία, Αυστραλία, Γερμανία και ΗΠΑ. Αξίζει να 
σημειωθεί ότι οι ελαιώνες της Ζακύνθου χαρακτηρίζουν το 
τοπίο του νησιού, ενώ πολλοί από αυτούς είναι αιωνόβιοι, 
δημιουργώντας μία μοναδική αίσθηση, καθώς η φύση 
“σμιλεύει” τους κορμούς των δέντρων, δίνοντάς τους 
ευφάνταστα σχήματα. 
2. Κρασί 
Η ζακυνθινή “Βερντέα”, δηλαδή το “Κρασί των 
Θεών”, είναι ο χαρακτηριστικός οίνος που παράγεται στο 
νησί και αποτελεί μία από τις αγαπημένες απολαύσεις του 
ουρανίσκου. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, καλλιεργείται 
και η ποικιλία «Αυγουστιάτης», με το ομώνυμο κρασί, το 
οποίο καταβάλλεται προσπάθεια να χαρακτηριστεί, ως 
τοπικός οίνος, όπως και η«Βερντέα». Στο νησί λειτουργούν 
έξι εμφιαλωτήρια κρασιού και η παραγωγή ανέρχεται σε 
800.000 λίτρα λευκού κρασιού και 150.000 λίτρα ερυθρού 
οίνου, ετησίως. Οι καλλιεργούμενες ποικιλίες σταφυλιού 
είναι κορινθιακή σταφίδα (16.500 στρέμματα), σκιαδόπουλο 
(6.500 στρμ.), παύλος (1.800 στρμ.), αυγουστιάτης (1.800 
στρμ.), κατσακούλιας (900 στρμ.), ρομπόλα (800 στρμ.), 
σαββατιανό (500 στρμ.), κουτσουμπέλι (250 στρμ.), 
γουστουλίδι (150 στρμ.). 
3. Λαδοτύρι 
Το ζακυνθινό λαδοτύρι παρασκευάζεται από γάλα 
αγελαδινό ή πρόβειο και αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα 
κάθε φαγητού. Όταν πήξει το γάλα, το τοποθετούν στα 
τυροβόλια, μέχρι να σταθεροποιηθεί, και μετά το βάζουνσε 
πήλινα πιθάρια με λάδι. 
4. Νεροκρέμμυδο Ζακύνθου 
Το νεροκρέμμυδο είναι μία ποικιλία κρεμμυδιού, η 
οποία προέρχεται από τη Βενετία και καλλιεργείται στην 
Κυψέλη (Μπελούσι), από όπου έλαβε και το όνομά του, 
μπελουσιώτικο κρεμμύδι. Εάν επισκεφθεί κάποιος την 
κεντρική αγορά της Βενετίας, θα δει στους πάγκους των 
οπωροπωλών το νεροκρέμμυδο, το οποίο είναι λίγο 
μικρότερο σε μέγεθος από το ζακυνθινό, διότι το έδαφος του 
Μπελουσιού το βοήθησε να αναπτυχθεί περισσότερο. 
5. Σταφίδα  
Η καλλιέργεια της σταφίδας, το δεύτερο μισό του 20ου 
αιώνα, περιορίστηκε από την εκτεταμένη καλλιέργεια του 
ελαιολάδου. Σήμερα, καλλιεργούνται στο νησί περίπου 
16.500 στρέμματα κορινθιακής σταφίδας, τα οποία 
επιδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την καταβολή 
3.000.000 ευρώ, ετησίως, στους παραγωγούς. Η σταφίδα 
εξάγεται, σήμερα, στην Αγγλία, Ολλανδία και Αυστραλία. 
6. Φιτούρα  
Μεσαιωνικό έδεσμα, το οποίο παρασκευάζεται με 
βραστό σιμιγδάλι, το οποίο απλώνουν σε ένα μεγάλο ταψί, το 
κόβουν σε κομματάκια και το τηγανίζουν σε λάδι. 
Σερβίρεται πασπαλισμένη με ζάχαρη και κανέλα. Είναι το 
τυπικό γλύκισμα όλων των εορτών και των πανηγυριών του 
νησιού.  
7. Παστέλι  
Το παστέλι είναι ένα γλύκισμα, που παρασκευάζεται 
από σουσάμι, λάδι, νερό και μέλι, το οποίο τοποθετείται σε 
ένα μάρμαρο και κόβεται σε κομμάτια ή λωρίδες. Μαζί με 
τις φιτούρες αποτελεί αγαπημένες λιχουδιές των 
Ζακυνθινών. 
8. Μαντολάτο 
Θεωρείται ένα από τα πιο παραδοσιακά προϊόντα του 
νησιού, το οποίο αγαπούσαν πολύ οι Βενετοί. Σ’ ένα χάλκινο 
καζάνι, που βρίσκεται πάνω σε σιγανή φωτιά, βάζουν ντόπιο 
μέλι, που το χτυπούν μ’ ένα ειδικό ξύλο, επί μία ώρα. Μόλις 
το μέλι, καθώς το σηκώνουν, κάνει κλωστές, προσθέτουν 
ασπράδι αυγού, το οποίο είναι, ήδη, πολύ καλά χτυπημένο. 
Στη συνέχεια, χτυπούν το μίγμα με το ίδιο ξύλο, επί τέσσερις 
ώρες, και μετά προσθέτουν καβουρδισμένα αμύγδαλα. 
Τέλος, τοποθετείται πάνω σε λεπτά φύλλα ζύμης αλευριού 
και το τεμαχίζουν. Στη Ζάκυνθο, το μαντολάτο προτιμάται 
ιδιαίτερα την Πρωτοχρονιά, των Φώτων και τις δύο 
Κυριακές του Καρναβαλιού. 
9. Παραδοσιακό παξιμάδι Ζακύνθου  
Είναι ένα παξιμάδι διαφορετικό από αυτά που 
γνωρίζουμε καταρχάς τα υλικά του είναι κατά προτίμηση 
από την Ζακυνθινή γή. 
Κρασί,ελαιόλαδο,σταφίδες,πορτοκάλι έχει και άλλα υλικά 
όπως κανέλα, γαρύφαλλο, γλυκάνισο. Το έχουμε σαν κύριο 
πρωινό έδεσμα αλλά κυρίως είναι και νηστίσιμο. 
-ΑΡΤΟΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 
ΚΟΥΛΟΥΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ,ΜΠΟΜΠΟΤΑ,ΧΩΡΙΑΤΙΚΟ 
ΨΩΜΙ ΜΑΥΡΟ ΣΤΑ ΞΥΛΑ,ΕΦΤΑΖΥΜΟ 
-ΓΛΥΚΙΣΜΑΤΑ 
ΚΑΛΑΜΠΟΚΑΜΑΓΕΙΡΕΜΑ, ΤΗΓΑΝΙΤΑ, 
ΜΕΛΑΧΡΙΝΟ, ΜΟΥΣΤΑΛΕΥΡΙΑ, 
ΜΟΥΣΤΟΚΟΥΛΟΥΡΑ,ΦΡΥΓΑΝΙΑ 
-ΓΛΥΚΑ ΚΟΥΤΑΛΙΟΥ  
ΣΤΑΦΥΛΙ, ΡΟΔΙ, ΦΡΑΟΥΛΑ 
-ΛΟΙΠΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 
ΝΕΡΟΚΡΕΜΜΥΔΟ, ΜΟΥΣΤΟ, ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ, 
ΧΟΙΡΟΜΕΡΙ  
-ΖΕΣΤΑ ΠΙΑΤΑ  
ΣΚΟΡΔΟΣΤΟΥΜΠΙ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ, ΚΟΥΝΕΛΙ 
ΓΕΜΙΣΤΟ ΜΕ ΛΑΔΟΤΥΡΙ, ΣΟΦΙΓΙΔΟΥΡΑ, ΚΟΥΝΕΛΙ 
ΖΑΚΥΝΘΙΝΟ, ΜΠΟΥΤΡΙΔΙΑ, ΜΠΡΙΑΜ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, 
ΣΤΟΥΓΑΔΟ ΧΩΡΙΑΤΙΚΟ, ΣΓΑΤΖΕΤΟ, ΜΑΝΕΣΤΡΑ 
ΣΟΥΠΑ ΑΒΓΟΛΕΜΟΝΟ ΑΠΟ ΓΑΛΟΠΟΥΛΑ.  10
Μαγειρευτά γεμάτα αρώματα και νοστιμιά
Το δυνατό σημείο της Ζακυνθινής κουζίνας είναι τα 
σπιτικά φαγητά. Σε όλο το νησί μπορείς να ευχαριστηθείς 
έντονα πιάτα με πρωταγωνιστές το κόκορα κρασάτο ή 
κοκκινιστό με μακαρούνες, το κουνέλι στιβάδο που είναι 
πλέον διάσημο σαν Ζακυνθινό στιφάδο, τη φοβερή 
σκορδαλιά, τα καλομαγειρεμένα μπουτρίδια που αποτελούν 
την τοπική παραλλαγή του μπριάμ, το χαρακτηριστικό 
σκορδοστούπι μελιτζάνας, την σοφιγαδούρα, δηλαδή το 
κοκκινιστό πρόβειο ή κατσικίσιο κρέας, και το αρωματικό 
σγατζέτο από τις αντεριές αρνιών ή κατσικιών τυλιγμένες με 
ειδικό τρόπο.  
Η μοναδικότητα σε αυτά τα πιάτα που είναι κοινά και 
σε άλλες περιοχές είναι τα υλικά που τα συνοδεύουν στο 
τρόπο μαγειρέματος τους.  
Για παράδειγμα στο ζακυνθινό στιβάδο όλο το μυστικό 
είναι στα τοπικά νεροκρέμυδα, στο κόκορα οι πινελιές στη 
σάλτσα από το τριμμένο λαδοτύρι και στη σοφιγαδούρα η 
πληθωρική γραβιέρα. 
Και γιατί να μην είναι στα εστιατόρια στα ξενοδοχεία, στα 
αρτοζαχαροπλαστεία, στις καφετέριες κλπ. 
Γιατί να μην έχουμε αποκλειστικά καταστήματα στο 
αεροδρόμιο με παραδοσιακά προϊόντα; 
Γιατί δεν έχουμε στην γραμμή Ζακύνθου- Κυλληνης μόνο 
παραδοσιακά προϊόντα; 
Γιατί δεν προωθούμε τα προϊόντα Ζακύνθου; 
Πού είναι τα προϊόντα Ζακύνθου και Ιονίων νήσων? 
Γιατί δεν υπάρχει ηλεκτρονικό κατάστημα με Παραδοσιακά 
προϊόντα delicatessen και gourmet ελληνικές γεύσεις  
ζακυνθινές και επτανησιακά προϊόντα, που έρχονται στην 
πόρτα σας εύκολα, γρήγορα και στις πιο προσιτές τιμές.  
Γνωρίστε κι εσείς επιλεγμένα υγιεινά παραδοσιακά 
προϊόντα, φτιαγμένα με αγνά υλικά και το μεράκι των 
ανθρώπων της ελληνικής γης. Εδώ θα βρείτε παραδοσιακά 
γλυκά του κουταλιού, ιδιαίτερα τοπικά ζυμαρικά, ελαιόλαδο, 
γευστικές μαρμελάδες, αγνό μέλι και γλυκίσματα, τοπικά 
λικέρ, βότανα, ελιές και gourmet ιδιαίτερες σάλτσες, όσπρια, 
παξιμάδια και κουλούρια, ελληνικό κρασί και πολλά άλλα. 
Γεύσεις & αρώματα για τους τουρίστες των 
Επτανησίων – Eptanisa Gourmet Tours
Η ανάδειξη του γαστρονομικού μας πλούτου πρέπει να 
επιστρατευτεί και να ενσωματωθεί στο τουριστικό προϊόν 
της Ζακύνθου και όλων των νησιών του Ιονίου. 
Θα ήταν μια εξαιρετική ιδέα ένας ετήσιος 
γαστρονομικός οδηγός «Eptanisa Gourmet Tours» που θα 
ριχνόταν στη μάχη για την προσέλκυση περισσότερων 
τουριστών. 
  Όλα αυτά πάντα σε συνεργασία με την τοπική 
αυτοδιοίκηση με σκοπό το «Eptanisa Gourmet Tours» να 
μετατραπεί στον χάρτη και τον απόλυτο τουριστικό οδηγό 
με γαστρονομικούς κοντινούς προορισμούς – κτήματα, 
οινοποιεία, εργαστήρια–, οι οποίοι θα μαγεύουν τους 
τουρίστες κατά τη διάρκεια των επισκέψεών τους και θα 
τους γεννούν την επιθυμία να μείνουν περισσότερο στο νησί 
ή ακόμα και να το ξαναεπισκεφτούν και φυσικά να το 
διαδώσουν.   
Αυστρία: Στην πρώτη θέση των τουριστικών 
προορισμών η Ελλάδα
Μάλιστα, η χώρα μας βρέθηκε στην πρώτη θέση όσον 
αφορά τις προτιμήσεις των Αυστριακών ως τουριστικός 
προορισμός, έπειτα από τη μείωση που είχε καταγράψει ο 
αριθμός των αφίξεών τους στη χώρα μας τις δύο 
προηγούμενες χρονιές.  
Προσωπικά, περιμένω το 2013 απλά πράγματα. Ο 
παραγωγικός τομέας να παράγει πολλά, καλά τοπικά 
προϊόντα και τα καταστήματα των Επτανήσων να 
πλημμυρίσουν από ελληνικά προϊόντα, ώστε να τα 
βρίσκουμε στα ράφια εύκολα όχι μόνο εμείς αλλά και 
εκατομμύρια ξένοι τουρίστες, διαλαλώντας ότι επιλέγουμε 
ελληνικά προϊόντα και στηρίζουμε την ελληνική παραγωγή.  
ΝΤΡΟΠΗ ΝΑ ΠΑΡΑΓΟΥΜΕ ΤΟΣΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ 
ΚΑΙ ΝΑ ΑΓΟΡΑΖΟΥΜΕ ΟΣΠΡΙΑ ΑΠΟ ΚΙΝΑ
Όλοι άνθρωποι στον κόσμο αγαπάνε και ζούνε με το 
πρωινό, με το γεύμα και με το δείπνο, η Ελλάδα έχει αυτό το 
πλεονέκτημα περισσότερο διότι εκτός ότι είμαστε μια χώρα 
που έχουμε μεγάλη ποικιλία ειδών διατροφής, εκτός ότι 
είμαστε μια χώρα που έχουμε μεγάλη ποικιλία γευστικής 
γαστρονομίας, είμαστε χώρα που έχουμε και την μεσογειακή 
κουζίνα, που έχει μεγάλη τοπική γαστρονομία και αυτό είναι 
το πλεονέκτημα μας στο οποίο μέχρι εχθές δεν το 
ασχοληθήκαμε σαν χώρα, σαν Έλληνες να προωθήσουμε τα 
Ελληνικά προϊόντα μας.  
Πόσοι τουρίστες έρχονται στην Ελλάδα για τον ήλιο, 
για την θάλασσα, για την διασκέδαση για τον πολιτισμό μας; 
Αλλά και πόσοι τουρίστες έρχονται στην Ελλάδα για να 
δοκιμάσουν την κουζίνα μας... το πρωινό μας, και όπως 
γνωρίζετε και βλέπετε κάθε καλοκαίρι περνάνε πάρα πολύ 
τουρίστες από όλο τον κόσμο π.χ από Αμερική, από 
Αυστραλία, από Ιαπωνία, από Κίνα, από λατινική Αμερική, 
από όλοι την Ευρώπη κάνοντας διακοπές στην Ζάκυνθο και 
σε όλα τα Επτάνησα.  
Εκτός από τουρίστες που έρχονται στη Ζάκυνθο και 
διαμένουν σε ξενοδοχεία κάποιας κατηγορίας, έχουμε 
τουρίστες λίγων ημερών με κότερα κλπ.  
Τώρα η δική μου αλλά νομίζω και η δική σας  εμπειρία 
σε όλο αυτό το θέμα είναι ότι οι τουρίστες θέλουν να μάθουν 
την Ελληνική κουζίνα, το Ελληνικό πρωινό, την Ελληνική 
νοοτροπία. Ρωτάνε ή και πολλές φορές γνωρίζουν από 
διάφορα έντυπα αλλά κυρίως θέλουν να τα δοκιμάσουν, να 
γνωρίσουν τις γεύσεις της Ελληνικής γαστρονομίας.  
Ρωτάνε οι τουρίστες : Θέλουμε να δοκιμάσουμε 
Ελληνικό πρωινό... το Ελληνικό γεύμα το οποίο δεν θέλουμε 
να έχει σχέση με το πρωινό της χώρας μας.   
Δηλαδή θέλουμε να μάθουμε την Επτανησιακή 
γαστρονομία στην οποία αν τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και 
ακόμη και τα αρτοζαχαροπλαστεία και καφετέριες τα είχαν 
και προωθούσαν τα παραδοσιακά προιόντα όπως θα σας 
περιγράψω δεν θα είχαμε πρόβλημα τώρα. 
Όμως αν πάρετε το 80% των τιμοκαταλόγων στις 
παραπάνω επιχειρήσεις δεν θα τα βρούμε ενώ αν πάμε σε 
χώρες της ευρωπαϊκής κοινότητας οι τιμοκαταλόγοι θα 
έχουν αποκλειστικά τα παραδοσιακά προιόντα της.  
Ενδεικτικά να σας πω έναν απλό τιμοκατάλογο 
Επτανήσου και αν τον φτιάξετε θα δείτε τη διαφορά αλλά 
και πως θα αντιμετωπίζεται από τον τουρίστα: 
1 Σέλινο του κηπουρού – 
2 Φιτούρα - Ζάκυνθος 
3 Πάστα Μύλου - Κύθηρα 
4 Παστίτσιο Βενετσιάνικο - Κύθηρα 
5 Ξεροτήγανα - Κύθηρα 
6 Μπουρδέτο Παξών 
7 Θιακοί Δάκτυλοι - Ιθάκη 
8 Καστανιόλες Ιθάκης 
9 Κοτόπουλο Τσερεπάτο Ιθάκης 
10 Ροβανί Ιθάκης 
11 Αλιάδα με Μπακαλιάρο Κεφαλονιάς 
12 Κρεατόπιτα Κεφαλονιάς 
13 Μπακαλιαρόπιτα Κεφαλονιάς  
14 Κρεμμυδόπιτα Ιθάκης 
15 Σπλήνα γεμιστή Ιθάκης 
17 Ροζέδες Γλυκό Κύθηρα 
18 Αχλαδάκια Γλυκό Κύθηρα 
19 Τούρτα με κούμ κουάτ Κέρκυρα 
20 Μπουρδέτο Κέρκυρας 
21 Παλαμίδι στο κεραμίδι Λευκάδας 
22 Λούφες Λεμονάτες Λευκάδας 
23 Κουλούρι της Νύφης, Λευκάδας 
24 Τυρόπιτα Κουλούρα, Λευκάδας 
25 Μπριανόπιτα Λευκάδας 
26 Μαριδόπιτα Λευκάδας 
27 Ψάρι Σαβόρο Κέρκυρας 
28 Σοφιγάδο Κέρκυρας 
29 Λαδοκούλουρα Λευκάδας 
30 Λαδόπιτα Λευκάδας 
31 Τζαλέτια Κέρκυρας 
32 Παστιτσάδα Κέρκυρας 
33 Σοφρίτο Κέρκυρας 
34 Πορτοκαλοσαλάτα Κέρκυρας 
35 Πάστα Φρόλα Κέκρυρα 
Αυγολέμονο ζακυνθινό 
Corfu's meat and pasta dish 
Αυγολέμονο ζακυνθινό 
Σούπα αυγολέμονο από τη Ζάκυνθο. 
Αυγόπιτα Λευκάδας 
Αυθεντικά Λευκαδίτικα λαδοκούλουρα 
Γλυκό κουταλιού κουμ-κουάτ 
Το γιαπωνέζικο μανταρίνι "σήμα κατατεθέν" της Κέρκυρας. 
Ζακυνθινή κουλούρα  
Η ζακυνθινή κουλούρα είναι ουσιαστικά ένα γλυκό ψωμί 
που κόβουμε στη Ζάκυνθο την παραμονή των 
Χριστουγέννων. Επομένως, είναι η ζακυνθινή παραδοσιακή 
εκδοχή της βασιλόπιτας! 
Ζακυνθινή Φυτούρα 
Κερκυραϊκή παστιτσάδα 
Κερκυραϊκό μπουρδέτο με χταπόδι. 
Κεφαλλονίτικο κοκκινιστό 
Ένα Κεφαλονίτικο "σοφιγάδο". 
Κόκορας παστιτσάδα 
Κοτόπουλο κοκκινιστό Ζακυνθινό 
Κοτόπουλο Τσερέπα 
Κουκουγέροι τσ' Απόκρηες 
Κουνέλι Ζακυνθινό  
Κουνουπίδι κοκκινιστό με πιπεριές και ρύζι 
Κουνουπίδι σοφιγαδούρα 
Η κρεατόπιτα είναι παραδοσιακό Κεφαλονήτικο φαγητό. 
Φτιάχνεται με τράγιο, μοσχάρι, χοιρινό ή ανάμικτο. Εγώ 
προτιμώ το χοιρινό γιατί την κάνει γλυκιά και μαλακιά. 
Λαδόπιτα Λευκαδίτικη 
Λευκαδίτικο σοφιγάδο 
Μαγειρίτσα Κερκυραϊκή (Τσιλιχούρδα) 
Μελιτζάνες σκορδοστούμπι με πατάτες, αλά Τζάντε 
Μπακαλιαρόπιτα 
Μπακαλιάρος Λευκαδίτικος 
Μπακαλιάρος παστός γιαχνί (πικάντικος) 
Η συνταγή αυτή είναι μια παραλλαγή του Μπακαλιάρου 
Μπουρδέτο που ... 
Παξιμάδια Ζακυνθινά 
Παστέλι 
Παστιτσάδα... 
Πατατόπιτα των Οθωνών 
Μαγειρίτσα 
Πίτα με αρνί και ρύζι 
Πουλέντα 
Ροβανή Θιακιά  
Η Ροβανή δεν έχει καμία σχέση με το ραβανί. Προκειται για 
παραδοσιακό γλυκό της Ιθάκης με ιδιαίτερη γεύση... 
Σουβλιστό κρέας 
Σουπίτσα Κεφαλλονίτικη 
Σοφρίτο Κέρκυρας (παραλλαγή) 
Σπουρδόπιττα ή κολοκυθόπιττα Κερκυραικά 
Φρυγανιά από τη Ζάκυνθο 
Τυπικό γλυκό Ζακύνθου: από τη Ζάκυνθο με αγάπη ένα 
γλυκό εύκολο και απολαυστικό που θα σας συναρπάσει. 
Χοιρινό ροστό με δεντρολίβανο και μπύρα 
Χταπόδι με χοιρινό στο φούρνο 
Ψάρι Μπιάνκο, Κερκυραϊκό! 
Ψάρια Σαβόρο 
Ψάρια σαβόρο διαίτης και γρήγορα 
Ή ακόμη Ελληνικό καφέ ή τσάι βουνού ή χαμομήλι ή 
φασκόμηλο ή φραπέ κλπ κουλουράκι σμυρναίικο, βανίλιας, 
μαστίχας, λεμονιού, ή ότι βγάζει το τοπικό σας μέρος 
παξιμάδι κλπ. 
Πίτες διάφορες π.χ τυρόπιτες, σπανακόπιτες, κρεατόπιτες, 
μακαρονόπιτες, πατατόπιτες, χορτόπιτες, γαλατόπιτες κλπ 
Γλυκά μπακλαβά, γαλακτομπούρεκο, τσουρέκι, 
μελομακάρονα, κουραμπιέδες, δίπλες, φοντάν διάφορα 
ανάλογα με την περιοχή, κανταΐφι, γλυκό του κουταλιού, 
παστέλι, μαντολάτο, μαρμελάδες διάφορες και ανάλογα με 
την περιοχή έχουν και την ανάλογη ζήτηση...(σε εμένα μου 
ζήτησαν φοντάν Λήμνου με μαστίχαΧίου και σοκολάτα με 
αμύγδαλο)  
Ψωμιά διάφορα χωριάτικο στα ξύλα, ψωμί άσπρο, ψωμί 
κίτρινο και ότι υπάρχει ψωμί φρέσκο και ζεστό από τον 
φούρνο της γειτονίας, ακόμη θέλουν να δοκιμάσουν 
σταφιδόψωμα, ελιόψωμα, τυρόψωμα κλπ ή κουλούρι 
Θεσσαλονίκης 
Τέλος, η ζήτηση από τους τουρίστες είναι μόνο 
Ελληνικά προϊόντα, φέτα, κασέρι ελιές κλπ τα οποία θα τα 
βρούμε στις τοπικές περιοχές της Ελλάδος. Αυτό που 
συμπεραίνουμε είναι ότι οι τουρίστες που έρχονται στην 
Ελλάδα θέλουν να δοκιμάσουν:  ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΆ 
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ.  
Εμείς εδώ οι παρευρισκόμενοι που πιστεύω όλοι θα 
έχουμε ταξιδέψει σε κάποια χώρα στο εξωτερικό «ΤΙ» 
ζητάμε στο πρωινό, Ελληνικό καφέ; 
Ζητάμε να πάρουμε πρωινό διάφορες πίτες ή τυρόπιτα 
η κουλούρι Θεσσαλονίκης ή ακόμη να έχουμε στο πρωινό 
γλυκό του κουταλιού ή ακόμη να έχουμε γλυκά μπακλαβά 
κλπ. 
Ρωτάμε ή μαθαίνουμε τι πρωινό παράγει και είναι 
βασικό σε κάθε οικογένεια στην χώρα τους αυτό προτιμάμε, 
αυτό δοκιμάζουμε, αυτό παίρνουμε και τρώμε και 
ερχόμαστε μετά στην Ελλάδα και λέμε στους φίλους μας 
πήγα στην ΑΥΣΤΡΙΑ και ήπια καφέ καπουτσίνο και έφαγα 
σαχερτόρτε με μαρμελάδα και σοκολάτα μέσα και ήταν 
τέλειο. 
Το ίδιο γίνεται και με τους τουρίστες που έρχονται 
στην Ελλάδα ζητάνε να δοκιμάσουν ΕΛΛΗΝΙΚΌ ΠΡΩΙΝΟ 
και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ.   
Σε όλον τον κόσμο γίνεται μια στροφή προς την υγιεινή 
διατροφή και το ελαιόλαδο, τη ντομάτα, το ξινόγαλο και τα 
ελληνικά τυριά μαζί. 
Και εμείς οι ΝΕΟΕΛΛΗΝΕΣ, Τρώμε όσπρια από την 
Κίνα και ρεβίθια μεξικάνικα! Στην Ελλάδα το ντουλάπι της 
νοικοκυράς έχει εισαγόμενα κατά βάση προϊόντα, καθώς η 
ελληνική παραγωγή έχει σχεδόν εξαφανιστεί!  
Όπως δημοσίευσε το «ΕΘΝΟΣ», καταναλώνουμε 
φασόλια από την Κίνα και τη Μαδαγασκάρη, ρεβίθια από το 
Μεξικό ,τα αμύγδαλά μας είναι από την Καλλιφόρνια ,το 
κρέας από την Ολλανδία, οι πατάτες από την Αίγυπτο ,τα 
λεμόνια από την Αργεντινή.  
Το μεγαλύτερο έλλειμμα στη χώρα μας εντοπίζεται στα 
όσπρια, τα οποία και εισάγουμε από εξωτικές χώρες.  
ΥΓ. Αυτό που συνέβη στην Ελλάδα δεν γίνεται πουθενά στον 
κόσμο...Ντρέπομαι σαν Έλληνας να διαβάζω ότι το 
Ελληνικό νοικοκυριό αγοράζει φασόλια από Κίνα, ρεβιθιά 
από Μέξικο κλπ, λες και η ΕΛΛΑΔΑ δεν παράγει!!!!!  
Οι 5 πιο υγιεινές εθνικές κουζίνες. 
Σύμφωνα με μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε από 
Αμερικανούς διαιτολόγους που ασχολούνται με την 
προαγωγή της υγείας (Health Promotion), βαθμολογήθηκαν 
οι 5 πιο υγιεινές κουζίνες. Φυσικά πρώτη βγήκε η Ελληνική 
κουζίνα! 
1. Ελληνική κουζίνα Υπάρχει ένας καλός λόγος που οι 
περισσότεροι ειδικοί προτιμούν τη μεσογειακή 
διατροφή: Παραδοσιακά ελληνικά τρόφιμα όπως τα 
σκούρα φυλλώδη λαχανικά, φρέσκα φρούτα, φασόλια 
που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, φακές, δημητριακά, 
ελαιόλαδο, και τα ω3- λιπαρά οξέα που βρίσκονται σε 
πολλά ψάρια ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, 
μειώνουν την εμφάνιση καρκίνου, τον κίνδυνο για 
καρδιακές νόσους, την εμφάνιση διαβήτη και άλλες 
παθήσεις που σχετίζονται και με την διατροφή. Στην 
πραγματικότητα, η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή 
σχετίζεται με 25% μείωση του κινδύνου θανάτου από 
καρδιακές παθήσεις και κάποιων μορφών καρκίνου, 
σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Harvard. 
Επίσης η απώλεια βάρους είναι μεγαλύτερη και οι 
άνθρωποι αισθάνονται περισσότερο ικανοποιημένοι για 
αυτό το είδος της διατροφής, η οποία είναι πιο πλούσια 
σε «υγιεινά» λιπαρά, από οποιαδήποτε άλλη 
«παραδοσιακή» διατροφή χαμηλή σε λιπαρά. Η Miller, 
αναπληρώτρια καθηγήτρια από το Πανεπιστήμιο της 
California στο San Francisco, δήλωσε: «οι μικρές 
ποσότητες κρέατος, τα φρέσκα θαλασσινά, οι σύνθετοι 
υδατάνθρακες (φασόλια,μελιτζάνες, ή ολικής αλέσεως 
ψωμιά -σιτηρά),οι ελιές και οι ξηροί καρποί πχ: τα 
καρύδια, είναι οι βασικοί κανόνες τις υγιεινής 
Ελληνικής κουζίνας, και για αυτό βρίσκεται στην 
κορυφή της λίστας.  
2. Καλλιφόρνια Fresh  
Η Καλλιφόρνια Fresh βασίζετε στην απόλαυση κάθε 
εποχής με τοπικά φαγητά εύκολα στην προετοιμασία. 
Αυτός είναι ένα υγιεινός τρόπος διατροφής που μπορεί 
να υιοθετήσει ο καθένας ανεξάρτητα από το που ζει. Η 
συγκεκριμένη κουζίνα, χρησιμοποιεί τρόφιμα που 
καλλιεργούνται σε τοπικό επίπεδο, και είναι ανάλογα 
με την εποχή τους και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. 
3. Βιετναμέζικη κουζίνα  
Φρέσκα βότανα και καρυκεύματα, πολλά λαχανικά και 
θαλασσινά, καθώς και τεχνικές μαγειρέματος που 
χρησιμοποιούν νερό ή ζωμό, αντί των ελαίων – αυτά 
είναι μερικά από τα εξαιρετικά χαρακτηριστικά του 
Βιετναμέζικου τρόπου μαγειρέματος. Αυτή η κουζίνα, 
προετοιμάζεται με τον παραδοσιακό τρόπο, βασίζεται 
λιγότερο στο τηγάνισμα και στις βαριές σάλτσες και 
περισσότερο στα βότανα. Οι παραδοσιακές 
βιετναμέζικες αρωματικές ουσίες (μέντα, βασιλικός 
Ταϊλάνδης, γλυκάνισος, κόκκινο τσίλι και κολίανδρο), 
εδώ και πολύ καιρό χρησιμοποιούνται και ως 
εναλλακτικές θεραπείες για κάποιες ασθένειες. Πχ: το 
κόλιανδρο και ο γλυκάνισος έχουν δράση στην 
ενίσχυση της πέψης .Ένα από τα πιο υγιή και πιο 
εύγευστα βιετναμέζικα πιάτα είναι το Pho, μια 
αρωματική σούπα με βάση το noodle γεμάτη 
αντιοξειδωτικά. 
    
4. Ιαπωνική κουζίνα  
Η παραδοσιακή Ιαπωνική κουζίνα είναι πάρα πολύ 
υγιεινή. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Miller, εξηγεί 
ότι: "Δεν είναι μόνο μια διατροφή πλούσια σε φρούτα 
και λαχανικά που καταπολεμούν τον καρκίνο, αλλά 
σημαντικό ρόλο παίζει και η προετοιμασία του 
φαγητού που γίνεται με ένα πιο υγιεινό τρόπο, όπως 
στον ατμό ή με ένα πολύ «γρήγορο ανακάτεμα» το stirfry. Επίσης προσπαθούν να εφαρμόσουν το "Hara 
Hachi Bu" που σημαίνει: "φάτε έως ότου είστε κατά 
80% πλήρεις". Αυτοί οι απλοί κανόνες διατροφής 
μπορούν να εξηγήσουν γιατί οι άνθρωποι στην Ιαπωνία 
έχουν πολύ λιγότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν 
καρκίνο του μαστού ή του παχέος εντέρου. 
5. Ινδική κουζίνα:  
Λέγοντας "ινδική - κουζίνα", ίσως να σκέφτεστε 
αρωματικά καρυκεύματα, όπως πιπερόριζα, κόκκινο 
τσίλι, και το masala garam (ένα μείγμα από κύμινο, 
κάρδαμο, μαύρο πιπέρι, κανέλα, κολίανδρο, και άλλα 
μπαχαρικά).Τα παραπάνω μπορούν πράγματι να 
προάγουν την υγεία. Η κουρκούμη και το τζίντζερ 
βοηθάει στην καταπολέμηση της νόσου του Alzheimer, 
σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες. Οι ερευνητές 
επισημαίνουν το γεγονός ότι τα ποσοστά της νόσου του 
Alzheimer στην Ινδία είναι τέσσερις φορές μικρότερα 
από ό, τι στην Αμερική ή στην Ευρώπη, ίσως επειδή οι 
άνθρωποι εκεί τρώνε κάρυ καθημερινά. Η κουρκούμη, 
το κύριο συστατικό του κάρι, μπορεί να έχει 
αντιφλεγμονώδεις και θεραπευτικές ιδιότητες. Τα 
οφέλη της εξετάζονται αυτή τη στιγμή στο 
Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες.  
Τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα «κλειδί» για την 
τοπική οικονομία και την σωματική μας υγεία
Αγαπητοί φίλοι μου, συμπολίτες μου μετά από όλο 
αυτό το άγχος, στρες και φόβο που ζούμε  τώρα 
χρειαζόμαστε τα υγιεινά και χαλαρωτικά, ηρεμιστικά 
τοπικά παραδοσιακά προϊόντα και τα έψαξα, ερεύνησα και 
σας τα παρουσιάζω.  
Κόντρα σε αυτούς που θέλουν να μας εξοντώσουν εμείς 
χαλαρώνουμε, ηρεμούμε και προσέχουμε την υγεία μας γιατί 
είναι πολύτιμη!  
Το Μέλι, τα γαλακτοκομικά, τοπικές παραδοσιακές 
καλλιέργειες και παραγωγές κάνουν την Ζάκυνθό μας έναν 
παραγωγικό τόπο, με το έδαφος και το εξαιρετικό κλίμα που 
αυτός διαθέτει. Έχουμε θαυμάσια χλωρίδα και πανίδα και 
μία καταπληκτική οικολογική ισορροπία που επιτρέπουν 
στους κατοίκους που ασχολούνται κυρίως με την γεωργία, 
την κηπουρική, τα ζαρζαβατικά, την κτηνοτροφία, την 
μελισσοτροφία, τον καπνό να ανακαλύπτουν διάφορα 
φαρμακευτικά χόρτα και βότανα, είδη τσάι, λαχανικά, 
φρούτα και όταν τα καταναλώνουν να έχουν πολύ καλά 
αποτελέσματα.  
Και φυσικά θα είχαμε πολύ καλύτερα και 
θεαματικότερα αποτελέσματα και περισσότερους 
μερακλήδες αν η καλλιέργεια είχε συστηματοποιηθεί και 
είχε καλύτερη επιστημονική υποστήριξη. Όμως παρά τις 
όποιες αδυναμίες παραγωγής η περιοχή μας έχει ίσως ένα 
από τα καλύτερα μέλια στον ελλαδικό χώρο, προϊόν που δεν 
έχει επιφέρει τα αναμενόμενα στην τοπική οικονομία, 
κυρίως από έλλειψη οικονομικής πολιτικής, έλλειψη 
προώθησης και εξαγωγικού σχεδιασμού.  
Οι συγκεκριμένες επισημάνσεις νομίζω πως ευθύνονται 
για την φθίνουσα πορεία του προϊόντος και τον αποκλεισμό 
του από σοβαρές καταναλωτικές αγορές όπως για  
παράδειγμα τα ξενοδοχειακά συγκροτήματα, τα mini 
market, η συσκευασία δώρου που θα μπορούσε να ταξιδέψει 
σε όλη την Ευρώπη και από το εσωτερικό της χώρας είναι 
σε εμβρυική μορφή και απουσιάζει παντελώς από τα ειδικά 
καταστήματα.  
Ας πάρουμε για παράδειγμα το μέλι. Βέβαια το μέλι 
είναι το δέντρο και όχι το δάσος, ίσως γιατί είναι το πλέον 
διαδεδομένο στο καταναλωτικό κοινό και αυτό που δίδει τα 
λιγότερα έσοδα σε έναν παραγωγό. Σκεφτείτε πως 1 κιλό 
μέλι πωλείται προς 10-12 Ε το κιλό, ενώ η γύρη προς 16 Ε, 
τα 125 γραμμάρια ή 128 Ε το κιλό. Ο Βασιλικός πολτός για 
παράδειγμα τα 15 γραμμάρια κοστίζουν 17 Ε ή 1133 Ε το 
κιλό.  
Μήπως λοιπόν οι άνθρωποι αυτού του μόχθου πρέπει 
να προσανατολιστούν και προς αυτήν την κατεύθυνση με 
την βοήθεια των ειδικών;;;  
Θα μπορούσαμε επίσης να μιλήσουμε για την 
εφαρμογή του αυθεντικού μελιού και των παραγώγων του σε 
άλλους τομείς όπως για παράδειγμα στην αισθητική (mastic 
spa). 
Θα μπορούσαμε τέλος να εντάξουμε το μέλι μέσα στην 
διατροφική μας αλυσίδα καταργώντας την ζάχαρη που 
τελικά ΜΟΝΟ κακό μπορεί να προκαλέσει σε αντίθεση με 
τα τεράστια οφέλη του μελιού. Και να μην ξεχνάμε πως το 
ευλογημένο αυτό προϊόν δεν είναι μόνο για να 
καταναλώνεται στο πρωινό αλλά έχει ολοήμερη εφαρμογή 
(καφέ, τσάι, στην ζαχαροπλαστική αντί ζάχαρη, σε όλες τις 
χρήσεις και φυσικά έχει καλύτερα αποτελέσματα από την 
ζάχαρη και είναι και υγιεινότερο στην αρτοποιία ενώ έχει 
επίσης πολύ καλή συμπεριφορά αν αντικαταστεί με την 
ζάχαρη στα γλυκά και αρτοσκευάσματα). 
Καταλώνοντας και αγοράζοντας μέλι θα στηρίξουμε 
και την τοπική μας οικονομία αλλά και την σωματική μας 
υγεία! Καλύτερη προσφορά και οικονομικότερη δεν 
υπάρχει!!  
Κάποια άλλα πολύτιμα προϊόντα της Ζακυνθινής 
Γης:  

  • Το τσάι του βουνού: παρουσιάζει πολλές ευεργετικές 
ιδιότητες, οι οποίες οφείλονται στα συστατικά του αιθέριου 
ελαίου του, όπως για παράδειγμα στα φλαβονοειδή. Εχει 
ευεργετική του επίδραση σε κρυολογήματα και φλεγμονές 
του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, ιδιότητες που 
ενισχύονται με την προσθήκη μελιού. Οι ευεργετικές 
επιδράσεις οφείλονται στην αντιφλεγμονώδη, 
βακτηριοστατική και αντιοξειδωτική δράση του. Ακόμη 
θεωρείται ευστόμαχο, εφιδρωτικό, τονωτικό, αντιερεθιστικό 
και αντιαναιμικό. Οργανοληπτικά το ρόφημα είναι πολύ 
εύγευστο και αρωματικό, ενώ μπορεί να καταναλωθεί ζεστό 
ή κρύο, με ζάχαρη, μέλι ή και σκέτο. Το μέρος του φυτού 
που συλλέγεται είναι η ταξιανθία σε πλήρη άνθηση μαζί με 
5-6 cm βλαστού. Οι ανθοφόροι βλαστοί ξηραίνονται ώστε να 
μπορούν να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. 
Επίσης πιστεύεται ότι είναι ευεργετικό για τα αιμοφόρα 
αγγεία της καρδιάς 

  • Αμπερόζα: αρωματίζει τα γλυκά του 
κουταλιού και το τσάι. Είναι ιδανική για την καταπολέμηση 
του άγχους, αλλά και για την καρδιά 

  • Αρισμαρί 
(δενδρολιβανο): είναι ιδανικό για το ψάρι, τη χολή, τη γρίπη, 
τις ζαλάδες, το κυκλοφορικό, τους πονοκεφάλους και τον 
προστάτη Απήγανος: καταπολεμά τις κακές αρρώστιες του 
λαιμού και το κακό μάτι (1 φλιτζανάκι του καφέ).   

  • Αψιθιά: είναι ιδανική για τις αιμορροΐδες και το σάκχαρο 
(2-3 γουλιές τη μέρα).  

  • Αντωναΐδα (πικρή): είναι καλή για το σάκχαρο (ένα 
φλιτζανάκι του καφέ κάθε μέρα Βασιλικός: δυναμώνει τη 
μνήμη, είναι καρύκευμα για διάφορες σάλτσες και ρίχνει τον 
πυρετό  

  • Βαλεριάνα: χρησιμοποιείται αντί για ηρεμιστικά, είναι 
χαλαρωτικό και κατά των αϋπνιών.  

  • Γοργογιάννης: εξαφανίζει τις πέτρες από τα νεφρά και είναι 
ιδανικό για τον προστάτη.  

  • Δίχταμος (έρωντας): είναι ιδανικός για το στομάχι, τα νεύρα, 
τους πονοκεφάλους, τις αλλεργίες, το βήχα, τα φουσκώματα, 
την κολίτιδα, το έντερο και τα κρυολογήματα. Επίσης, είναι 
αφροδισιακό. 

  • Δυόσμος: νοστιμίζει τα κεφτεδάκια -ντολμαδάκια. Ρίχνει 
την πίεση και αραιώνει το αίμα.  

  • Ευκάλυπτος: είναι ιδανικό για το άσθμα – αναπνευστικό 
(τσάι και εισπνοές).  

  • Μαλοτήρα: είναι χαλαρωτική και ιδανική γιατην υπέρταση, 
το στομάχι, την αναιμία, τα κρυολογήματα και την 
οστεοπόρωση.  

  • Θρήμπα: τσάι για το λαιμό, νοστιμίζει κρέατα-κεφτεδάκια 
και θεωρείται καλό απολυμαντικό.  

  • Λουίζα (λεμονόχορτο): είναι ιδανική για στομαχόπονους, 
αδυνάτισμα. Επίσης, θεωρείται λιποδιαλυτική.  

  • Μελισσόχορτο: είναι χωνευτικό, διεγερτικό σωματικό-
πνευματικό και ιδανικό για την υπέρταση, την αναιμία, το  
κυκλοφορικό και το άγχος. Παράλληλα, δυναμώνει τη 
μνήμη.  

  • Σκορπίδι: καταπολεμά τις κακές αρρώστιες του στομάχου 
και την πέτρα στα νεφρά.  

  • Ταραξάκο: ρίχνει τη χοληστερίνη.  
  • Τσουκνίδα: είναι ιδανική για τη χοληστερίνη, την αναιμία, 
τα αρθριτικά, τους ρευματισμούς, το θυρεοειδή, τον 
προστάτη,το ουρικό οξύ, αλλά και για την τριχόπτωση.  

  • Μαντζουράνα: θεωρείται χαλαρωτική και ιδανική για τους 
πονοκεφάλους, το στομάχι, την καρδιά και τη 
γαστρεντερίτιδα 

  • Λεβάντα: είναι χαλαρωτικό και κατά των αϋπνιών, του 
άσθματος, των ζαλάδων και της μελαγχολίας.  

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΖΑΚΥΝΘΟΣ 
Η Ζάκυνθος, γνωστή διεθνώς και με το όνομα 
"Τζάντε", ή Φιόρο του Λεβάντε (= Άνθος τηςΑνατολής) 
κατά τους Βενετσιάνους, είναι ένα από τα νησιά των 
Επτανήσων. Είναι το ενδέκατο σε έκταση ελληνικό νησί και 
το τρίτο (μετά την Κεφαλονιά και την Κέρκυρα) και δεύτερο 
σε πληθυσμό νησί των Ιονίων νήσων.  
Η Ζάκυνθος είναι ένας προορισμός που τα έχει όλα, 
καταγάλανα νερά, περιποιημένα μποστάνια, απλωμένα 
λιόδεντρα και τοπική κουζίνα που ξυπνά ωραίες γευστικές 
μνήμες.  
Η έκτασή της είναι 406 τ. χλμ και ο πληθυσμός 
ανέρχεται στους 40.650 κατοίκους (απογραφή 2011). Από 
την Πελοπόννησο απέχει 9,5 ναυτ. μίλια (από την Κυλλήνη 
του Νομού Ηλείας) και 8,5 ναυτ. μίλια από το πλησιέστερο 
βόρεια σε αυτή νησί, την Κεφαλονιά. Οι κάτοικοί της 
καλούνται Ζακύνθιοι, ή Ζακυνθινοί. 
Θέλει όμως να έχεις τη διάθεση να ψάξεις και να 
παραβλέψεις το εύκολο και τουριστικό κομμάτι. Σε αυτή 
την αναζήτηση το βλέμμα χάνεται ανάμεσα στα πυκνά 
αμπέλια που εναλλάσσονται, με τις καρποφόρες ελιές και τα 
σμαραγδένια νερά.  
"Υρία", ένα από τα αρχαία ονόματα του νησιού της 
Ζακύνθου. Έχει πλούσια βλάστηση και είναι νησί με 
σημαντική αγροτική παραγωγή, στηριγμένη κυρίως στην 
καλλιέργεια της ελιάς, των εσπεριδοειδών και της σταφίδας 
καθώς και των ανθοκομικών.  
Σε κάθε στάση τα χωριά είναι σαν να είναι βγαλμένα 
από παλιές γκραβούρες με αρχοντικά και κήπους γεμάτους 
μπουγαρίνια. Ανάμεσα στα στενά δρομάκια τους είναι 
κρυμμένοι μικροί και παλιοί γευστικοί θησαυροί, φούρνοι 
που ζυμώνουν από τον προηγούμενο αιώνα, εργαστήρια με 
γλυκά, οικογενειακά πατητήρια και οινοποιεία, παλιά 
ελαιοτριβεία και καλλιέργειες σταφίδας.  
Αναπτύσσεται επίσης σημαντική επιχειρηματική 
δραστηριότητα, κυρίως στον τομέα του 
τουρισμού, η οποία υποβοηθείται από το αεροδρόμιο 
Διονύσιος Σολωμός και πολλές ξενοδοχειακές μονάδες και 
καταλύματα, αξιοποιώντας τις φυσικές ομορφιές και την 
ιστορική παράδοση, σε συνδυασμό με τη φιλοξενία των 
κατοίκων. 
Στα εστιατόρια σερβίρονται πιάτα που μυρίζουν 
παράδοση συνοδευόμενα από τα αγαθά του τόπου και στα 
ζαχαροπλαστεία προτείνονται τοπικά γλυκά.  
Μείνετε λοιπόν μαζί μου και πάνω σε αυτές τις εικόνες 
ακολουθήστε με σε μια γευστική περιήγηση στις διαδρομές 
της παράδοσης, πέρα από το μαζικό. 
Εξάλλου, η Ζάκυνθος πέραν όλων των άλλων, 
θεωρείται νησί με μακρά μουσική παράδοση. Οι Ζακύνθιοι 
ιδιαίτερα φιλόμουσοι συχνά συγκροτούν καλλίφωνες ομάδες 
- συντροφιές που τραγουδούν παλιά τοπικά τραγούδια και 
κυρίως καντάδες.  
Κάπως έτσι θα ήθελα να κλείσω την πρώτη αυτή 
ενότητα με τους χαρακτηριστικούς στίχους και του 
ομώνυμου παραδοσιακού: 
"Να ταν η θάλασσα κρασί και τα βουνά μεζέδες, 
κι οι βάρκες κρασοπότηρα να πίνουν οι γλετζέδες. 
Να χαμηλώναν τα βουνά να βλέπα το Λεβάντε, 
να βλέπα την Κεφαλλονιά και το ωραίο Τζάντε.  
Ζάκυνθος και Κεφαλλονιά, Κέρκυρα και Λευκάδα, αυτά τα 
τέσσερα νησιά στολίζουν την Ελλάδα." 


PART 2 
Α.
Αποτυχία συνεργασίας παραγωγών-ξενοδόχων 
επιχειρηματιών
Φίλες και φίλοι,  πριν αναλύσω τους τρόπους 
αξιοποίησης των τοπικών προϊόντων του τόπου μας, πρέπει 
να αναφερθούμε και στην 
αποτυχία της πρωτοβουλίας που ανέλαβαν οι επιχειρηματίες 
για συνεννόηση με τους παραγωγούς της Ζακύνθου, με 
σκοπό τα αγροτικά προϊόντα του νησιού μας να μπουν στα 
ξενοδοχεία. 
Κι ενώ όλα έδειχναν πως η οικονομική κρίση θα έφερνε 
πιο κοντά τις δύο πλευρές, εντούτοις οι όποιες συνεννοήσεις 
έπεσαν στο κενό και η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών, 
που είχε αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο, δεν κατάφερε να 
πείσει τους παραγωγούς για την σπουδαιότητα του 
εγχειρήματος. 
Οι ξενοδόχοι παρέδωσαν στην ΕΑΣ μια λίστα με τα 
προϊόντα και τις ποσότητες που χρειάζονται για να 
καλύψουν τις ανάγκες των πελατών τους, όμως το θέμα δεν 
προχώρησε, μιας και υπάρχει απροθυμία για συνεργασία 
από τους παραγωγούς.  
Ελληνική Γαστρονομική Παράδοση
Αγαπητοί φίλοι, η Ελλάδα τόπος πλούσιος σε ιστορία 
και πολιτιστική κληρονομιά δεν θα μπορούσε να μην είχε 
και την πιο λαμπρή γαστρονομική παράδοση. Οι 
πληροφορίες για την Αρχαία Ελληνική διατροφή και 
κουζίνα γενικότερα, προέρχονται κυρίως από τους 
κλασικούς τραγωδούς και κωμωδιογράφους. 
Η αρχαία ελληνική γαστρονομία είναι πλούσια σε 
κωδικοποιημένες τεχνικές ακριβώς όπως και η σημερινή. 
Φυσικά όμως υπάρχουν και πολλές διαφορές όχι μόνο στις 
μεθόδους παρασκευής αλλά και στις πρώτες ύλες. Στην 
αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχαν τομάτες, καλαμπόκι, πιπεριές, 
μανταρίνια, πορτοκάλια και λεμόνια. Τα φαγητά των 
αρχαίων Ελλήνων έμοιαζαν πολύ σε γεύση με τα σύγχρονα 
κινέζικα πιάτα. Οι γλυκόξινες σάλτσες και οι παρασκευές 
στις οποίες αναμιγνύονται κρέατα και θαλασσινά, που 
συναντώνται συχνά στην κινέζικη κουζίνα, μοιάζουν κατά 
πολύ στις γεύσεις των αρχαίων Ελλήνων. 
Όλοι οι ερευνητές συμφωνούν ότι στους αρχαίους 
Έλληνες οφείλουμε την επινόηση του φούρνου, καθώς και 
την εξέλιξη των τεχνικών μαγειρικής και διαιτητικής. Αυτοί 
ήταν οι πρώτοι που έδειξαν ενδιαφέρον για την ανάλυση των 
συστατικών των πρώτων υλών, με τα μέσα βέβαια που 
διέθεταν.  
ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΠΡΟΓΟΝΩΝ
Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τις διατροφικές συνήθειες 
των αρχαίων προγόνων μας. 
Οι οπαδοί του Πυθαγόρα (569 – 475 π.Χ.) απέφευγαν 
να καταναλώνουν οτιδήποτε είχε ζωή, για αυτούς τα 
λαχανικά ήταν η κύρια πηγή τροφής τους. 
  Γνωστά λαχανικά στην αρχαιότητα ήταν το μαρούλι, 
το αγγούρι, η αγκινάρα, ο αρακάς, τα βλίτα, οι κολοκύθες, 
τα κρεμμύδια, τα λάχανα, τα μανιτάρια, τα παντζάρια, το 
σπανάκι, τα πράσα, τα ραπανάκια, τα άγρια σπαράγγια, το 
σινάπι, το σκόρδο. 
Τα λαχανικά τα οποία κατανάλωναν οι αρχαίοι τα 
συνόδευαν με λαδόξυδο και διάφορα καρυκεύματα. 
Τα όσπρια και τα δημητριακά αποτελούσαν την τροφή 
των φτωχών που ήταν αδύνατον να έχουν στη διάθεση τους 
το δυσεύρετο κρέας. Τα όσπρια που υπήρχαν ήταν: τα 
κουκιά (κνάμοι), τα λούπινα (θέρμοι), τα μπιζέλια (πάθηροι), 
τα ρεβιθιά (ερεβίκοι) τα οποία και τρώγονταν ψημένα. Οι 
φακές και τα φασόλια ήταν διαφορετικά από τα σημερινά 
και τρώγονταν σε μορφή πουρέ. 
Οι πολύ φτωχοί τρέφονταν με κεχρί μυέλινης και 
μονόκοκκο σιτάρι. Για να νοστιμίσουν της παρασκευές που 
έκαναν με αυτά τα απλά υλικά, είχαν επινοήσει διάφορους 
τρόπους μαγειρέματος με τη χρήση καρυκευμάτων και 
δημητριακών, με σκοπό να κάνουν τη ζύμη του ψωμιού πιο 
νόστιμη.   
Τα καρυκεύματα της εποχής ήταν: ο δυόσμος, ο 
μάραθος, ο κορίανδρος, το σαφράν. Στο ψωμί προσθέτανε 
λάδι, μέλι και τυρί για να συμπληρώσουν τη διατροφή τους 
και τη γεύση τους. Ας σημειώσουμε ότι η ζάχαρη ήταν 
άγνωστη στον Αρχαίο κόσμο. Η ύπαρξη της έγινε γνωστή 
στην Ελλάδα μετά την κατάκτηση της Ινδίας από τον Μέγα 
Αλέξανδρο. 
  Όπως είπαμε και πιο πριν το κρέας ήταν δυσεύρετο και 
καταναλώνονταν στις δημόσιες και ιδιωτικές γιορτές, καθώς 
και στα συμπόσια.  
Κατά τη διάρκεια των συμποσίων συζητούσαν για την 
πολιτική, για τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και για «τα της 
ζωής και της πόλης» γενικότερα. Ένα από τα μεγάλα έργα 
του Πλάτωνα είναι το Συμπόσιο το οποίο αναφέρεται σε ένα 
τέτοιο συμπόσιο στο οποίο μετείχε και ο Σωκράτης (470 π.Χ. 
– 399 π.Χ.). 
Στην πραγματικότητα τα συμπόσια ακολουθούσαν το 
κυρίως γεύμα. Οι συζητήσεις που ακολουθούσαν 
διεξάγονταν με τη συνοδεία κρασιού (οίνος και νερό) και 
νωγαλευμάτων (τσιμπολογήματα, ξηρά φρούτα κ.α.). Σε ένα 
συμπόσιο παρευρίσκονταν πάντα μουσικοί, κωμικοί και 
«γυναίκες». Παρά τη μεγάλη κατανάλωση κρασιού η μέθη 
θεωρούνταν κακή συμπεριφορά. Σε τέτοιες περιπτώσεις 
προτεινόμενο φάρμακο ήταν το λάχανο και ο ύπνος..  
Αναλυτική περιγραφή του πρωτογενή τομέα στη 
Ζάκυνθο
Και μετά από την απαραίτητη αναδρομή στις ρίζες μας, ας 
επιστρέψουμε στη Ζάκυνθο. Θα προσπαθήσω να σας 
περιγράψω συνοπτικά τον πρωτογενή τομέα του νησιού.  
Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ  ΤΟΜΕΑ:
Α. ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 
Β. ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 
Γ. ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ 
Δ. ΑΛΙΕΙΑ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ 
Ε. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ  
Ζ. ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ 
1.ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ 
•  1.1 ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ-ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ 
• 1.2 ΑΜΠΕΛΛΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 
• 1.3 ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΑ 
• 1.4 ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ 
• 1.5 ΟΣΠΡΙΑ 
• 1.6 ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ-ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ 
1.Φυτική παραγωγή υφιστάμενη κατάσταση Ζάκυνθος: 
Έκταση: 406 τετρ.χιλ. (406.000 στρέμματα)   
Πληθυσμός: 40.650 (στατιστικά στοιχεία 2001)  
Καλλιεργήσιμη γη: 177.760 στρέμματα που αντιστοιχεί στο 
44% της συνολικής έκτασης του νησιού εκ των  
όποιων αρδευόμενα:1015 περίπου 
1.1 ΕΛΙΑ-ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ:  
1.750.000 ελαιόδεντρα που καταλαμβάνουν έκταση 100.000 
στρέμματα και αντιστοιχούν σε ποσοστό 50% της 
καλλιεργήσιμης γης. 
Κυριότερες  ποικιλίες: «ντόπια» και κορωνέικη η οποία 
πλέον καταλαμβάνει την πλειοψηφία των εκτάσεων σε ένα 
ποσοστό 85% περίπου. 
Και οι δύο επικρατούσες ποικιλίες αποτελούν σημαντικό 
μέρος της ιδιαίτερα πλούσιας βιοποικιλότητας της Π.Ε. 
Ζακύνθου. Αναλυτικότερα πρέπει να αναφερθεί ότι η 
ποικιλία ‘’ντόπια’’, χαρακτηρίζεται από υψηλόκορμα – 
μεγάλα και ορθόκλαδα δένδρα, ενώ η παραγωγή τους είναι 
πολύ μεγαλύτερη και πρωιμότερη της ‘’κορωνέϊκης’’. 
Βιοκαλλιεργητές ενταγμένοι στο μέτρο 3.1 βιολογική 
γεωργία 
2000-2006 Βιοκαλλιεργητές  
Πιστοποιημένοι εκτός μέτρου Ολοκληρωμένη διαχείριση 
(καν.867/2008 &καν1220/11) 
Πιστοποιημένη κατά Agro1&Agro2  
Αριθμός ελαιο- καλλιεργητών 30 15 438 
έκταση ελαιοκαλλιέργειας 1.500 578 10415 
Η ελαιοκαλλιέργεια της Περιφερειακής Ενότητας Ζακύνθου 
πραγματοποιείται από αρχαιοτάτων χρόνων και το 
εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο που παράγεται προέρχεται, 
κατά κανόνα, από μεγάλης ηλικίας ελαιόδενδρα, εάν 
εξαιρέσουμε ένα ποσοστό που αφορά επεκτάσεις και  38
ανανεώσεις της καλλιέργειας. Αποτελούσε και εξακολουθεί 
να αποτελεί την μεγαλύτερη σε έκταση και σημασία 
καλλιέργεια που συμβάλλει στην οικονομία του νησιού. Η 
επιτυχία της καλλιέργειας οφείλεται στις ευνοϊκές εδαφικές 
αλλά κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στο νησί.  
Η παραγωγή ελαιολάδου την τελευταία πενταετία 
κυμαίνεται μεταξύ 7.500 και 8.500 τόνους εξαιρετικού 
παρθένου ελαιολάδου με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά 
ποιότητας, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του 
προγράμματος Loc-elaion και με απόδοση μεταξύ 16,5% και 
17,3%. Από την παραγόμενη ποσότητα σχεδόν όλη 
διατίθεται στην χονδρική αγορά ως ανώνυμο προϊόν με 
άγνωστο τον τόπο προορισμού, όπου και τυποποιείται, με 
ένα πολύ μικρό ποσοστό να διατίθεται εμφιαλωμένο.  
Οι καλλιεργητικές μέθοδοι που ακολουθούνται σήμερα 
μπορούμε - σε γενικές γραμμές - να ισχυριστούμε ότι 
συμβαδίζουν με τις αρχές των κωδίκων ορθής γεωργικής 
πρακτικής, γεγονός που καταδεικνύει την δυνατότητα για 
θετικότερες εξελίξεις στον τομέα αυτό. 
Οι ελαιοποιήσεις πραγματοποιούνται στα υφιστάμενα 
ελαιοτριβεία της Περιφερειακής Ενότητας, μερικά από τα 
οποία έχουν προβεί σε εκσυγχρονισμό λειτουργώντας σε δύο 
αλλά και τρείς φάσεις. 
Βάσει των ανωτέρω περιληπτικών αναφορών μπορούμε να 
ισχυριστούμε ότι, το ελαιόλαδο της Π.Ε. Ζακύνθου 
δικαιούται και οφείλει να βρίσκεται ψηλά στην λίστα του 
καλαθιού των αγροτικών προϊόντων της Περιφέρειας Ιονίων 
Νήσων, διότι πρόκειται για προϊόν υψηλής ποιότητας και 
διατροφικής αξίας σε συνδυασμό με ιδιαίτερα συγκεκριμένα 
οργανοληπτικά χαρακτηριστικά που το χαρακτηρίζουν ως 
ελαιόλαδο Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης 
(Π.Γ.Ε.) Ζακύνθου.   
Έχουν πιστοποιηθεί 17 ελαιοτριβεία και 5 τυποποιητήρια 
από τον Οργανισμό Πιστοποίησης και Επίβλεψης 
Γεωργικών Προϊόντων (Agrocert) για να παράγουν και να 
τυποποιούν ελαιόλαδο ΠΓΕ Ζάκυνθος. 
ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ του 
καν(867/2008)
Η ΕΑΣ Ζακύνθου έχει εγκριθεί ως Οργάνωση 
Ελαιουργικών Φορέων και υλοποιεί τριετή 
χρηματοδοτούμενα προγράμματα εργασίας. Μέσω των 
προγραμμάτων έχει επιτύχει να εφαρμόσει πρόγραμμα 
ολοκληρωμένης ελαιοκαλλιέργειας, να εκσυγχρονίσει τον 
πάγιο υλικό της, να προμηθεύσει τους παραγωγούς με 
εξοπλισμό για τη βελτίωση συνθηκών καλλιέργειας, 
συγκομιδής, μεταφοράς ελαιοκάρπου κλπ. 
Ταυτόχρονα υλοποιεί πρόγραμμα δραστηριοτήτων υπό 
την αιγίδα της ΟΕΦ ΕΟΠ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΗ με σκοπό τη 
δημιουργία της τεχνικής υποδομής που απαιτείται για την 
παραγωγή πιστοποιημένων ελαιοκομικών προϊόντων σε ότι 
αφορά την ιχνηλασιμότητα προέλευσης και την ποιότητα, τα 
οποία να μπορούν να διατεθούν στις αγορές σε καλύτερες 
τιμές σε όφελος των παραγωγών. 
1.2 Αμπέλι- ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΣΤΑΦΙΔΑ 
Η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί παραδοσιακή 
καλλιέργεια για το νησί από τον 14ο αιώνα και παλαιότερα, 
σύμφωνα με γραπτές πηγές που έχουν διασωθεί. 
Αποτελεί βασική καλλιέργεια στο Νομό με 9.000 
στρέμματα (εκ των οποίων τα 500στρ. αφορούν επιτραπέζιες 
ποικιλίες) και καταλαμβάνουν ποσοστό 5% της 
καλλιεργούμενης έκτασης. Οι εδαφοκλιματικές συνθήκες 
της Ζακύνθου θεωρούνται κατάλληλες για την  
αμπελοκαλλιέργεια και την παραγωγή πρώτης ύλης αρίστης 
ποιότητας . 
Οι κυριότερες οινοποιήσιμες ποικιλίες από άποψη εκτάσεων 
είναι: το Σκιαδόπουλο, ο Παύλος, η Ρομπόλα και το 
Σαββατιανό από τις λευκές ποικιλίες, ενώ από τις ερυθρές ο 
Αυγουστιάτης, και ο Κατσακούλιας Η μέση ετήσια 
παραγωγή οίνων ανέρχεται σε 4.500 τόνους περίπου, εκ των 
οποίων το 85% είναι λευκοί και το 15% ερυθροί.  
Οι οίνοι που παράγονται στη Ζάκυνθο ανήκουν στις 
κατηγορίες των τοπικών οίνων (Προστατευόμενη 
Γεωγραφική Ένδειξη), ενώ παράγεται επίσης ο γνωστός 
λευκός τοπικός οίνος ΒΕΡΝΤΕΑ ονομασία κατά παράδοση 
Ζακύνθου.  
ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΣΤΑΦΙΔΑ 
Καλλιεργούνται περίπου 16.000 στρέμματα, ποσοστό 
10% του συνόλου της καλλιεργούμενης έκτασης του νησιού .  
Η καλλιέργεια της Κορινθιακής σταφίδας στη Ζάκυνθο 
(Σταφίδα Ζακύνθου) εμφανίστηκε στις αρχές του 16ου 
αιώνα και γρήγορα επεκτάθηκε σ’ ολόκληρο το νησί. H 
εξαίρετη ποιότητα του προϊόντος είχε ως αποτέλεσμα την 
αυξημένη Ευρωπαϊκή ζήτησή του. Από τότε και μέχρι 
σήμερα η υψηλή ζήτησή της ανάγει τη καλλιέργεια της 
σταφίδας σε κύριο τομέα γεωργικής παραγωγής του νησιού, 
διαδραματίζοντας έναν εξέχοντα ρόλο στην οικονομία του.  
Είναι γνωστή στην Ευρωπαϊκή και Διεθνή αγορά με 
την επωνυμία «Zante currants». Διατίθεται εκτός της 
εσωτερικής αγοράς στην Αγγλία, Ολλανδία, Γερμανία ενώ 
παράλληλα έχουν γίνει εξαγωγές στο παρελθόν σε 
Αυστραλία, Σιγκαπούρη και Κίνα.  
Η Σταφίδα Ζακύνθου έχει αναγνωριστεί ως προϊόν 
Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), 
παράγεται, μεταποιείται και επεξεργάζεται στο νομό  
Ζακύνθου.  Η μεταποίηση και η επεξεργασία γίνεται στο 
σταφιδεργοστάσιο της ΕΑΣ Ζακύνθου. 
Η Σταφίδα Ζακύνθου προέρχεται αποκλειστικά από 
ρώγες σταφυλιών του είδους Vitis corinthica, οι οποίες έχουν 
υποστεί φυσική αποξήρανση στον ήλιο με κύρια 
χαρακτηριστικά του επεξεργασμένου προϊόντος: το μικρό 
ομοιογενές μέγεθος των ρωγών με διάμετρο που κυμαίνεται 
από 4 ως 8 χιλιοστά, το ομοιογενές μελανοϊώδες χρώμα, 
μέγιστη περιεχόμενη υγρασία που δεν ξεπερνά το 18 % του 
βάρους του προϊόντος και την έλλειψη γιγάρτων.  
Οι ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες της Ζακύνθου 
ευνοούν τη παραγωγική διαδικασία και προσδίδουν στο 
προϊόν υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα. Παράλληλα, ο 
τρόπος της καλλιέργειας, η μετασυλλεκτική τεχνική 
χειρισμού και επεξεργασίας, προσδίδουν στο τελικό προϊόν 
εξαιρετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά σε ότι αφορά, το 
άρωμα, το χρώμα, τη γεύση και την ασφάλεια του 
καταναλωτή. 
Στην Περιφερειακή Ενότητα Ζακύνθου 
δραστηριοποιείται η Οργάνωση Παραγωγών Φρούτων και 
Λαχανικών (Κορινθιακή σταφίδα) της ΕΑΣ Ζακύνθου από 
το 2000.  Την τρέχουσα περίοδο αριθμεί περίπου 700 μέλη με 
720 εκτάρια κορινθιακής σταφίδας.  
Υλοποιεί δράσεις και επενδύσεις μέσω Επιχειρησιακών  
Προγραμμάτων με στόχους:  
-την βιώσιμη ανάπτυξη της ΟΠ προς όφελος των μελών 
παραγωγών της σε συνδυασμό με την παραγωγή υψηλής 
ποιότητας προϊόντος με αυξημένη προστιθέμενη αξία,  
-τη σωστή διαχείριση των φυσικών πόρων και τη 
διατήρηση του περιβάλλοντος  
-την προώθηση της συγκέντρωσης, της προσφοράς και της 
διάθεσης της παραγωγής στην αγορά,  
-την εξασφάλιση του προγραμματισμού της παραγωγής από 
ποιοτική και ποσοτική άποψη,  
-την βελτιστοποίηση του κόστους παραγωγής, τη 
σταθεροποίηση των τιμών του παραγωγού  
-και την προώθηση μεθόδων παραγωγής και δράσεων 
φιλικών προς το περιβάλλον 
1.3.4 Κηπευτικά-λοιπές καλλιέργειες:  
- Αγγούρι θερμοκηπίου σε έκταση 30 στρέμματα περίπου,  
- τομάτα θερμοκηπίου σε 205 στρέμματα, καθώς και 
υπαίθρια σε κάθε αγροτική εκμετάλλευση ιδίως τους 
θερινούς μήνες για ιδιοκατανάλωση αλλά και μικρές 
ποσότητες που διανέμονται στην τοπική αγορά  
- Λεμόνια δίφορα σε έκταση 230 στρέμματων περίπου, 
- Πορτοκάλια κοινά και μέρλιν σε έκταση 250 στρεμμάτων  
- μικρές ποσότητες από Λωτούς και Μούσμουλα (Νέσπολες) 
για οικιακή χρήση  
- Καρπούζια 200 στρέμματα, 
-  και καλλιέργειες βρώμης , βίκου, σανού κλπ. για 
ζωοτροφές 
Πεπόνι Ζακύνθου καλλιεργείται σε έκταση περίπου 300 
στρεμμάτων. 
Πρόκειται για ποικιλία γηγενή ,ξηρική, πρώιμη, με μετρίου 
μεγέθους καρπούς, σχήματος σφαιροειδούς, πεπλατυσμένου 
στους πόλους. Το χρώμα του φλοιού του καρπού στην 
ωρίμανση είναι κίτρινο χρυσίζον 
και της σάρκας λευκό με πράσινη απόχρωση. Οι καρποί 
έχουν ιδιαίτερο άρωμα και ευχάριστη γλυκιά γεύση. 
Στο Ινστιτούτο Αμπέλου και Οπωροκηπευτικών του 
Πύργου διατηρείται η ποικιλία πεπονιού Ζακύνθου όπως 
έχει προκύψει μετά από μαζική και ατομική επιλογή από 
ντόπιο υλικό.  
  Το πεπόνι Ζακύνθου παρουσιάζει καλή 
προσαρμοστικότητα και είναι κατάλληλο για καλλιέργεια 
υπαίθρου και για πρώιμη καλλιέργεια σε χαμηλά 
σκέπαστρα. Η μέση στρεμματική απόδοση ανέρχεται έως 
τους 2,5 τόνους με μέσο βάρος καρπών 1,5-2,5 κιλά.  
Η καλλιέργεια του Ζακυνθινού πεπονιού είναι ξηρική και 
μόνο έτσι αποδίδει τα επιθυμητά οργανοληπτικά 
χαρακτηριστικά (άρωμα, γεύση) του. 
Νεροκρέμμυδο Ζακύνθου καλλιεργείται 300 
στρέμματα 
Πρόκειται για τοπική ποικιλία κρεμμυδιού που 
καλλιεργείται κυρίως στην ανατολική παραλιακή περιοχή 
του νησιού, όπου οι εδαφολογικές συνθήκες είναι 
κατάλληλες (ελαφρά εδάφη και καλής ποιότητας νερό ). 
Η ποικιλία είχε ενταχθεί στο Αγροπεριβαλλοντικό 
μέτρο «Διατήρηση εκτατικών καλλιεργειών που 
κινδυνεύουν από Γενετική Διάβρωση» του Άξονα 3 του 
Εγγράφου Προγραμματισμού Αγροτικής Ανάπτυξης 
(ΕΠΑΑ) 2000-2006. 
Η ποικιλία χαρακτηρίζεται από τον έντονα 
πεπλατυσμένο βολβό που έχει λευκή σάρκα και μεγάλη 
περιεκτικότητα σε νερό με χαρακτηριστική δροσερή γεύση, 
γλυκιά έως ελαφρά καυστική με χαρακτηριστικό άρωμα. Οι 
βολβοί δεν ξηραίνονται αλλά καταναλώνονται φρέσκοι. 
Ένας βολβός μπορεί να φτάσει και να υπερβεί το 1 κιλό σε 
βάρος. Η μέση παραγωγή/στρέμμα κυμαίνεται από 3-4 tn 
έως 5-6 tn.  

  • Φαγητά - Συνταγές

Η Κέρκυρα για περισσότερα από 400 χρόνια 
αποτελούσε Βενετσιάνικο λιμάνι και ονομάστηκε η «κλείδα» 
της Αδριατικής.  
Ως αποτέλεσμα της μακρόχρονης Ενετοκρατίας ήταν η 
επιβολή του δικού τους τρόπου διατροφής και της δικής 
τους κουζίνας στους Κερκυραίους. Ότι καινούριο προϊόν 
έφερναν στην Κέρκυρα, μάθαιναν στους Κερκυραίους πώς 
να το τρώνε. Έτσι ενσωματώθηκαν στην καθημερινή 
διατροφή των Κερκυραίων και έτσι φθάνουν ως τις μέρες 
μας σχεδόν αναλλοίωτα.  
Με κοινή βάση το λάδι, τα λαχανικά, τα ζυμαρικά και 
πολλά μυρωδικά η σημερινή Κερκυραϊκή κουζίνα 
αναδεικνύει τις ξεχωριστές επιδράσεις που δέχτηκε το νησί 
από τους Ενετούς.  
Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά από τόσους αιώνες τα ονόματα 
των φαγητών παραμένουν τα ίδια. 

  • ΣΟΥΠΕΣ

Στραπατσάδα (Strapazzada)  
Ζουμί πηχτό από κόκαλα, σουρωμένο και ενισχυμένο με λίγο 
βούτυρο, ανακατεμένο με χτυπητά αυγά, αλάτι, αρκετό 
πιπέρι και λίγες σταγόνες κονιάκ. Τρώγεται καυτό. 
Μανέστρα Κολοπίμπιρι (Collu pimpiri)  
Κριθαράκι με κόκκινη σάλτσα από φρέσκο κομιντόρο 
(ντομάτα), κρεμμύδια, καρότα και σέλινο, αλάτι, κανέλα,  
γαρύφαλλα και πολύ κοκκινοπίπερο. Τρώγεται 
κονσουμαρισμένο. 
Μανέστρα Μπούρου-μπούρου  
Σπαγγέτι κομμένο σε μικρά κομμάτια με σάλτσα φρέσκιας 
ντομάτας, κρεμμύδια, λάδι, κομμένες πατάτες και πολύ 
κοκκινοπίπερο. Τρώγεται είτε κονσουμαρισμένο είτε σούπα.  
Φασούγια με πετσαλίνα  
Βενετσιάνικη πηχτή σούπα. Στην κατσαρόλα φασόλια ξερά, 
λάδι, ψιλοκομμένο κρεμμύδι,, χοιρομέρι σε κύβους, 
δενδρολίβανο και αλατοπίπερο. Προαιρετικά ζωμός 
ντομάτας και στο τέλος λίγος ζωμός λεμονιού.  
Κορωνιά  
Είδος πουλέντας που την έφεραν πρόσφυγες από την 
Κορώνη. Σε βραστό νερό ρίχνουμε μπαρμπαράλευρο 
(καλαμποκάλευρο), αλάτι, λάδι και λίγο πιπέρι. Τρώγεται 
χυλωμένη. 

  • ΧΟΡΤΑΡΙΚΑ

Σαλάτα Ρόκα 
Ρόκα ή ρούκαλα  
Σαλάτα ρόκα. Φρέσκα φύλλα ρόκας και αντράκλας 
(γλιστρίδας), με φέτες κρεμμύδι, λάδι, αλάτι, ξύδι, φέτες 
ντομάτας σε ροδέλες και λίγες ελιές.  
Τσιγαρέλι  
Αγριόχορτα τσιγαριστά με ψιλοκομμένο κρεμμύδι και 
σκόρδο, αλάτι και κόκκινο καυτερό πιπέρι. Καλός μεζές για 
κρασί.  
Αγριολάχανα (άγρια χόρτα)   
Τυπικό καθημερινό φαγητό αγροτικής οικογένειας. Βραστά 
άγρια χόρτα σε βαθύ πιάτο με το ζουμί τους, πολύ λεμόνι και 
φρέσκο λάδι.  
Μελιτζάνες παστρόκιο  
Μακριές φέτες τηγανιτές μελιτζάνες, πασπαλισμένες με τυρί 
σε στρώσεις στο φούρνο ανάμεσα σε αυγά βραστά σε 
ροδέλες, παντσέτα ή χοιρομέρι, σαλάδο (σαλάμι), 
περιχυμένες με σάλτσα ντομάτας με βασιλικό.  
Κολοκυθοπερίσταση  
Kολοκύθια, μελιτζάνες, πατάτες, ντομάτες, κομμένα όλα σε 
ροδέλες (στο φούρνο), με λάδι, αλατοπίπερο και μαϊντανό 
ψιλοκομμένο. Μια παραλλαγή του μπριάμ. 

  • ΡΥΖΙ- ΖΥΜΑΡΙΚΑ

Ρύζι - μπίζι (Rizi-bizi)  
Παραδοσιακό βενετσιάνικο ριζότο (εθνικό πιάτο της 
Βενετίας, σερβιριζόταν στο Δόγη την ημέρα της γιορτής του 
Αγίου Μάρκου, 25 Απριλίου). Ρύζι, μπιζέλια, ψιλοκομμένο 
κρεμμύδι και χοιρομέρι, αλάτι, πιπέρι. Τρώγεται όταν το 
ρύζι στύψει. 
Πίττα με ρύζι 
Ιδιόμορφη πίττα με ανοιγμένο φύλλο ζύμης, ρύζι και 
ψιλοκομμένα κομμάτια αρνιού σοταρισμένα με βούτυρο, 
κρεμμύδι, πιπέρι, μοσχοκάρυδο, κανέλλα και ψιλοκομμένο 
μαϊντανό. Η πίττα πριν μπει στο φούρνο περιχύνεται με 2 
αυγά χτυπημένα και ανακατεμένα με αλεύρι, 1 ποτήρι γάλα 
και αλατοπίπερο, και πασπαλίζεται με τυρί.  
Παστίτσιο τσι νόνας (νόνα θα πει γιαγιά)  
Μια εκδοχή παστίτσιου με φύλλα στο φούρνο. Η διαφορά με 
τα άλλα έγκειται στο ότι τα μακαρόνια είναι περιτυλιγμένα 
σε φύλλα σαν πίττα και στο ότι αντί για κιμά, τα μακαρόνια  
(χοντρά και μικρά) ανακατεύονται με βούτυρο, ντομάτα, 
αλάτι, πιπέρι, ζάχαρη, τυρί τριμμένο, αυγά βραστά ροδέλες, 
κομμάτια χοιρομέρι, σαλάδο (σαλάμι), και το κρέας 
(ψιλοκομμένα κομμάτια κοτόπουλο και κρέας αρνίσιο ή 
μοσχαρίσιο) με το σούγο του (σάλτσα). Από πάνω απλώνεται 
τυρί, λίγο πιπέρι και τριμόψυχα. Αποτελούσε το πρώτο 
πιάτο ενός κυριακάτικου μεσημεριανού γεύματος σε μεγάλη 
συγκέντρωση ολόκληρης της οικογένειας.  

  • ΨΑΡΙΚΑ

Σαβόρο ή Σαβούρο (Pesse in Saor)  
Φαγητό των ναυτικών, πρόκειται για στρωμένα σε πήλινο 
τσουκάλι μικρά ψάρια, συνήθως σαρδέλες αλλά και γόπες ή 
μεγάλες μαρίδες, μαριναρισμένες σε σάλτσα άσπρη με 
ψιλοκομμένο σκόρδο, δενδρολίβανο, ξύδι, και μαύρες 
σταφίδες. Το καλό σαβούρο πρέπει να έχει μείνει 
τουλάχιστον μια βδομάδα στο τσουκάλι. Διατηρείται πολύ.  
Μπουρδέτο (Βενετ. Bordeto)  
Βραστός σκορπιός ή γαλέος ή μπακαλιάρος παστός 
ξαλμυρισμένος καλά, με κόκκινη καυτερή σάλτσα (πολύ 
κοκκινοπίπερο και καυτερή πιπεριά ολόκληρη), που στο 
τέλος σβήνεται με χυμό φρέσκου λεμονιού. 
Σκορδαλιά 
Μπακαλιάρος με αγιάδα (Baccala in pastela)  
Ξαλμυρισμένος "παστός" μπακαλιάρος σε χοντρά κομμάτια 
με σκορδαλιά. Η διαφορά από άλλα μέρη της Ελλάδος 
έγκειται στην παρασκευή της σκορδαλιάς (aglio) που γίνεται 
από αποφλοιωμένα αμύγδαλα, σκόρδο, ψωμί, λάδι και ξύδι. 
Στακοφύσι (Stock-fish)   
Γνωστό από την εποχή των Βενετσιάνων νωρίς τον 
μεσαίωνα (pesse stocco), μόνο το όνομα είναι δανεισμένο από 
την Αγγλική γλώσσα. Πρόκειται για "ξερό" (αποθηκευμένο 
και ξεραμένο) μπακαλιάρο, που για να φαγωθεί τον αφήνουν 
σε ανανεούμενο θαλασσινό νερό. Σοταρισμένα κομμάτια 
μπακαλιάρου με κρεμμύδι και κοκκινοπίπερο, 
μαγειρεύονται στην κατσαρόλα με σάλτσα ντομάτα, πράσα 
και λίγη ζάχαρη. Ήταν η εκδοχή του μπουρδέτου για τους 
πλούσιους.  
Μπακαλιάρος Μπιάνκο (in Bianco) 
Μπακαλιάρος ή γαλέος με πατάτες στην κατσαρόλα με 
άσπρη σάλτσα από ψιλοκομμένο σκόρδο, μαϊντανό, χυμό 
λεμονιού και μαύρο χοντροκομμένο πιπέρι. 

  • ΚΡΕΑΤΙΚΑ

Παστιτσάδα (pastizzada)  
Είναι το πιο δημοφιλές φαγητό στην Κέρκυρα και 
προσφέρεται σε επίσημα γεύματα και γιορτές. Στην πόλη 
γίνεται με μοσχαρίσιο κρέας (συνήθως μπούτι) 
παραγεμισμένο με λεπτοκομμένο σκόρδο, μαϊντανό και 
αλατοπίπερο. Στη σάλτσα ντομάτας χρησιμοποιούνται λάδι, 
κρεμμύδι, κανέλα, γαρύφαλλο, αλατοπίπερο, μοσχοκάρυδο, 
μπαχάρι, κύμινο και φύλλα δάφνης. Η χωριάτικη 
παστιτσάδα γίνεται με κόκορα, λέγεται δε ότι είναι 
καλομαγειρεμένη μόνον όταν η σάλτσα είναι τόσο πηχτή που 
να βάφει τα μουστάκια. Υπάρχουν ακόμα και παραλλαγές 
παστιτσάδας με ψαρικά όπως "αστακός παστιτσάδα". 
Σοφρίτο (Soffrito)  
Λεπτές φέτες τηγανισμένου μοσχαρίσιου κρέατος, με άσπρη 
σάλτσα από ψιλοκομμένο σκόρδο, μαϊντανό, άσπρο πιπέρι, 
άσπρο κρασί, αλάτι και ξύδι. Σερβίρεται με ρύζι ή 
μασπατάτα (mush potatoes = πουρές πατάτας).  
Στουφάδο (El stufadin)  
Φαγητό μαγειρεμένο σε κατσαρόλα κλεισμένη καλά και 
αφημένη πάνω στην "stua" (ειδικό μικρό φουρνέλο στην 
άκρη του τζακιού), που έβραζε για πολλές ώρες ή και όλη 
νύχτα. Πρόκειται για κομμάτια μοσχαρίσιου κρέατος, που 
προηγουμένως έχουν μαριναριστεί όλη νύχτα σε κρασί, 
κρεμμύδι, ψιλοκομμένο σκόρδο, καρότο, σέλινο, 
δενδρολίβανο, φασκόμηλο, θυμάρι, μαντζουράνα, δάφνη και 
αλατοπίπερο. Τσιγαρίζεται με λάδι και ψιλοκομμένη 
παντσέτα και μετά βράζεται στη "stua" με όλη την 
μαρινάτα, προσθέτοντας λίγη ζάχαρη. Τρώγεται με πολέντα 
που περιχύνομε με την σάλτσα.  

  • ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ

Σούπα Αυγολέμονο  
Από κόκορα ή κότα (ελεύθερης βοσκής) γίνεται και από 
κρέας μοσχαρίσιο ή και συνδυασμό κρεάτων. Είναι το 
παραδοσιακό Κερκυραϊκό φαγητό της Κυριακής του Πάσχα 
αλλά και των Χριστουγέννων (στην περίπτωση αυτή 
προστίθενται οι φτερούγες και ο λαιμός της γαλοπούλας για 
νοστιμιά). Για να είναι καλό το αυγολέμονο πρέπει να 
αντιστοιχεί ένα αυγό χωριάτικο για κάθε μερίδα σούπας, ενώ 
τα ασπράδια του αυγού θα πρέπει να έχουν "χτυπηθεί" πολύ 
καλά, ξεχωριστά. 
Κότα μπολίδα παραγιομιστή  
Στα κορφιάτικα σπίτια, την πρώτη του χρόνου, τρωνε 
κοτόπουλο που προηγουμένως έχει πάρει μερικές βράσεις 
στην κατσαρόλα για την παρασκευή της σούπας και μετά 
ψήνεται στο φούρνο. Πρόκειται για το παραδοσιακό 
ελληνικό πιάτο της Πρωτοχρονιάς, με παραλλαγή σίγουρα 
στη γέμιση του πουλερικού, που περιέχει παντσέτα, θυμάρι, 
ξερό τυρί, γάλα, ψωμί, κιμά μοσχαρίσιο, αυγά, σκόρδο 
κοπανισμένο, λάδι, μαϊντανό ψιλοκομμένο και μπαχαρικά.   

  • ΕΝΤΟΣΘΙΑ

Χορδές ή γαρδούμπες  
(Χορδήν έτρωγαν οι αρχαίοι Έλληνες, χορδούνιν οι 
Βυζαντινοί, γαρδούμπα οι Νεοέλληνες) Εντόσθια αρνιού 
(συκώτι, γλυκάδια, πνευμόνια) πλεγμένα και δεμένα κόμπο 
με αρνίσια έντερα, πασπαλισμένα με πολύ πιπέρι, ρίγανη, 
λάδι, και λεμόνι στο φούρνο ή στα κάρβουνα.  
Τσιλίχουρδα  
Παραλλαγή της παραδοσιακής πασχαλινής μαγειρίτσας. Η 
διαφορά από την υπόλοιπη Ελλάδα είναι στο ότι δεν 
πρόκειται για σούπα αλλά για χοντροκομμένα εντόσθια 
αρνιού χωρίς ρύζι με πηχτή σάλτσα από πολλά ψιλοκομμένα 
κρεμμυδάκια φρέσκα, μαϊντανό, άνηθο, αλάτι, πολύ πιπέρι 
και στο τέλος λεμόνι. Η παράδοση θέλει και τα ποδαράκια 
του αρνιού καθαρισμένα στην κατσαρόλα για να χυλώσουν 
πιο καλά τα τσιλίχουρδα.  
Τίνγκολα (Intigolo)  
Συκώτι τηγανιτό με κρεμμύδι σε ροδέλες με αλατοπίπερο 
και λίγη ζάχαρη, σβησμένο με κρασί, περιχυμένο με χυμό 
ντομάτας και πασπαλισμένο με ψιλοκομμένο μαϊντανό. 
Φιγαδέλια (Figa)  
Κομμάτια μοσχαρίσιου συκωτιού περιτυλιγμένα σε 'μπόλια' 
αρνίσια αφού προηγουμένως πασπαλιστούν με μυρωδικά και 
μπαχαρικά: ψιλοκομμένο σκόρδο, ρίγανη, αλατοπίπερο και 
κανέλα. Γίνονται ψητά στα κάρβουνα. 

  • ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ

Μπουρντούνι (Boldon, Λουκάνικα από αίμα)  
Πηγμένο μοσχαρίσιο αίμα σε μεγάλα έντερα με λιανισμένο 
κρεμμύδι, σκόρδο, κανέλα, γαρύφαλλο, μοσχοκάρυδο, αλάτι, 
πιπέρι και κομματάκια από χοιρινό λίπος. Κομμένο σε φέτες, 
τηγανισμένο σε λίπος και σβησμένο σε ξύδι αποτελεί σπάνιο 
κρασομεζέ. 
Νούμπουλο φουμικάδο (Nombolo)  
Το Κερκυραϊκό νούμπουλο είναι άριστης ποιότητος και 
αποτελείται από χοιρινό κόντρα φιλέτο ολόκληρο, 
αλατισμένο και πασπαλισμένο παντού με πιπέρι, περασμένο 
σε έντερο και καπνισμένο σε φωτιά με λεπτά ξύλα και πολλά 
αρωματικά κλαριά: φασκόμηλο, φλησκούνι ξερό, σχοίνο, 
δάφνη, μυρτιά, μολοχάνθια, ρίγανη και φλούδα από 
αμύγδαλα. 
Πηχτή  
Γουρουνοκεφαλή βραστή με κανέλα, γαρύφαλλο, δάφνη, 
φασκόμηλο, πιπέρι και αλάτι χοντρό. Κόβεται κομματάκια 
και γεμίζεται σε πλατύ έντερο χωρίς τα μυρωδικά. 
Κρεμιέται στο φρέσκο.   
Χωριάτικα Λουκάνικα Κέρκυρας
Λουκάνικα Κερκυραϊκά χωριάτικα  
Χοιρινό κρέας με πολύ πάχος και σκέτο κρέας άπαχο 
αλεσμένα μαζί με σκόρδο, πολύ αλάτι, πιπέρια ολόκληρα και 
ρίγανη, γεμισμένο σε ξεπλυμένα με κρασί έντερα, καπνιστό ή 
στον αέρα.  
Σαλάδο (ντόπιο σαλάμι)  
Καπνιστό αλεσμένο χοιρινό κρέας με πολύ πιπέρι και αλάτι. 
Κρεμιέται και καπνίζεται με αρωματικά κλαριά.  
Χοιρομέρι φουμικάδο (καπνιστό) 
Χοιρομέρι αλατισμένο με σαλινίτρο (νιτρικό άλας) και 
πρεσαρισμένο με δυνατό βάρος για μια εβδομάδα. Μετά 
κρεμιέται και καπνίζεται με αρωματικά κλαριά. 

  • ΦΡΟΥΤΑ

Κουμ Κουάτ 
Ο καρπός του δέντρου citrus-japonica, που ήρθε στην 
Ευρώπη από την Ιαπωνία μόλις το 1846 και φυτεύτηκε 
πειραματικά στην Κέρκυρα από τους Εγγλέζους. Έκτοτε τα 
παρασκευάσματά του, λικέρ, φρουί γκλασέ και γλυκό 
κουταλιού πωλούνται σε κάθε μαγαζί και τα αγοράζουν οι 
πάντες.  
Κερκυραϊκές Φράουλες  
Ποικιλία από μικροσκοπικές φράουλες (σαν αγριοφράουλες) 
με υπέροχο άρωμα. Πωλούνται μόνο την εποχή τους (Μάιος) 
Φρεσκαμέντα (παυλόσυκα ή φραγκόσυκα) Γλυκά, 
αρωματικά και γευστικά φρούτα από τους κάκτους πολύ 
δημοφιλή στην Κέρκυρα Τρώγονται παγωμένα με πολύ 
νερό, συνήθως το πρωί.  

  • ΓΛΥΚΑ

Τζίντζολα ξερή  
Αποξηραμένα τζίτζιφα με σταφίδες και σουσάμι που 
σερβίρονται ως επιδόρπιο σε όσους δεν τελείωσαν το κρασί 
τους. 
Συκομαΐδα ή συκόπιτα  
Φτιαγμένη από μούστο και ξεραμένα σύκα είναι 
αρωματισμένη με γλυκάνισο, πιπέρι και ούζο. Τρώγεται ως 
επιδόρπιο, ξηρός καρπός αλλά μπορεί να συνοδέψει και 
ουζάκι. 
Μάντολες (Mandorle) 
Καβουρδισμένο και καραμελωμένο αμύγδαλο, βρίσκεται σε 
πολλά ζαχαροπλαστεία της πόλης.  
Πασταφρόλλες (Pasta frolla)  
Καθημερινό, 'εύκολο' γλυκό με ζύμη και μαρμελάδα, ευρέως 
διαδεδομένο στα Επτάνησα.  
Μαντολάτο (Mandolato)  
Γλύκισμα φτιαγμένο από ταχίνι, ασπράδι αυγού, μέλι, και 
ολόκληρα αμύγδαλα.  
Παντεσπάνια (Pan di Spagna)   
Μικρά κέικ που ήλθαν στην Κέρκυρα το 1492 με τους 
διωγμούς των εβραίων από την Ισπανία. Γλυκό δυναμωτικό 
και ελαφρύ, πασπαλισμένο με κοπανισμένη ζάχαρη, 
στέλνονταν στην λεχώνα και στο νεογέννητο σε μικρές 
στρογγυλές και βαθιές φόρμες.  
Κουτσούλοι πιπεράτοι (Pevarini)  
Μικρές ζύμες από ζάχαρη, νερό, αλεύρι, μέλι και πιπέρι, 
ζυμωμένες με δύναμη ώσπου να γίνει η ζύμη πολύ μαλακή. 
Ψήνονται στο φούρνο. 
Λουκουμάδες
Τηγανίτες τ΄ Αγιού  
Πρόκειται για τους πασίγνωστους λουκουμάδες που 
φτιάχνονται στη γιορτή του Αγίου Σπυρίδωνα, προστάτη 
του νησιού, όπως το έθιμο τις απαιτεί. Πασπαλίζονται με 
μέλι ή με κοπανιστή ζάχαρη. 
Φογάτσα (Fogassa de Pasqua) 
Ένα είδος τσουρεκιού βενετσιάνικης προέλευσης, που 
βρίσκεται σε όλους τους παραδοσιακούς φούρνους του 
νησιού και της πόλης.  
Κολομπίνα (Colombin)  
Χριστόψωμο σε σχήμα περιστεριού, που συνηθιζόταν πολύ 
στα χρόνια των Βενετσιάνων και πωλείται ακόμα και 
σήμερα σε πολλά ζαχαροπλαστεία και φούρνους της πόλης.  
Πουτίγκα
Πουτίνγκα 
Με εμφανή Βρετανική επιρροή. Οι καλές νοικοκυρές δίνουν 
ιδιαίτερη προσοχή στη χριστουγεννιάτικη πουτίνγκα, της 
οποίας η προετοιμασία ξεκινάει ένα μήνα πριν.   
Τζαλέτια (Zaleti)  
Ζυμωμένο βούτυρο με μπαρμπαρέλα (καλαμποκάλευρο) και 
ψημένο σε μέτριο φούρνο. Όταν κρυώσει περνιόνται σε νερό 
με πορτοκάλι και πασπαλίζεται με ζάχαρη.  
Μουσταστόνια (Mostazzoni)  
Αμύγδαλα αλεσμένα με ζάχαρη αυγά και βανίλια, πλασμένα 
σε μπάλες και ψημένα σε σιγανό φούρνο.  
Κέικ (Plum Cake)  
Συνήθως με φρούτα (μεταξύ των οποίων και περγαμόντο)  
Σπερνά  
Βρασμένοι σπόροι σταριού με κανέλα, σταφίδα μαύρη, 
γλυκάνισο, αμύγδαλα, κόλιαντρο, κουκουνάρια, σπόρια ρόδι 
και κουφετάκια, όλα πασπαλισμένα με ζάχαρη, που στη 
Κέρκυρα προσφέρονται από τις εκκλησίες που γιορτάζουν 
τη μνήμη του Αγίου στους οποίους είναι αφιερωμένες, μετά 
την πρωινή λειτουργία. Το όνομά τους μάλλον από τον 
Εσπερινό, επειδή παλιά μοιράζονταν στην εκκλησία αφού τα 
ευλογούσε ο παπάς μετά τον Εσπερινό.  

  • ΠΟΤΑ

Τσιτσιμπύρα (Ginger-beer)  
Το σήμα κατατεθέν των Επτανήσων από την εποχή των 
Εγγλέζων, σήμερα φτιάχνεται μόνο στη Κέρκυρα. Από χυμό 
λεμονιού, φυσικό λεμονέλαιο, τριμμένο τζίντζερ άριστης 
ποιότητος, άσπρες σταφίδες, νερό και ζάχαρη σήμερα 
παρασκευάζεται από μια μικρή βιοτεχνία του νησιού η οποία 
'ζυμώνει' στα καζάνια της το ιστορικό αναψυκτικό. 
Νοστιμότατη και δροσιστική είναι έτοιμη μετά από τρεις 
εβδομάδες ζύμωσης και σερβίρεται στα καφενεία από το  
Πάσχα ως το Φθινόπωρο και λόγω της μεγάλης ζήτησης 
πίνεται πάντα φρέσκια και πολύ παγωμένη. 
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ Π.Ι.Ν 
Σε όλα τα νησιά της Περιφέρειας μας παράγονται 
ανάλογα της συνήθειες των κατοίκων διάφορα παραδοσιακά 
προϊόντα. 
Στην Κέρκυρα, τέτοια είναι το κουμ-κουατ , η 
τσιτσυμπύρα, το λιμοντσελο,η Κερκυραϊκή μπύρα , 
συκόπιτα ή συκομαΐδα, το νούμπουλο, το σαλάμι Κερκύρας 
και τα λουκάνικα. 
Ο καρπός από το κουμ κουατ είναι εσπεριδοειδές, που 
μεταποιείται στο ομώνυμο λικέρ, φρουί γλασέ και σε 
μικρότερες ποσότητες σε μαρμελάδα και γλυκό του 
κουταλιού. Πωλείτε σε τοπικά παραδοσιακά μαγαζιά αλλά 
και σε Σουπερ Μάρκετ. Είναι ένα από τα προϊόντα που 
σχεδόν κάθε επισκέπτης παίρνει μαζί του φεύγοντας από την 
Κέρκυρα. Οι ίδιες επιχειρήσεις παρασκευάζουν μάντολες 
και μαντολάτα.  
Από λεμόνια παρασκευάζεται το λιμοντσέλο (είδος 
απεριτίφ) και η τσιτσιμπύρα (είδος αναψυκτικού) Η 
τσιτσιμπύρα «κουβαλά» την νεότερη ιστορία της Κέρκυρας, 
αποτελεί σήμα κατατεθέν των Επτανήσων από την εποχή 
της αγγλικής κυριαρχίας και γνωρίζει μεγάλη επιτυχία στα 
καφέ, τις ταβέρνες και τα μίνι μάρκετ του νησιού.  
Διατηρείται αποκλειστικά στο ψυγείο, σαν το γάλα, γι 
αυτό και δεν είναι εύκολη η εξαγωγή της. Μοναδική 
ευκαιρία να τη δοκιμάσει έχει ο επισκέπτης της Κέρκυρας,  
που θα ζητήσει το ποτό με την ιστορική καταγωγή, την 
παραδοσιακή συνταγή και την τονωτική γεύση.  
Στη βόρεια Κέρκυρα, στην περιοχή του Αρίλλα, 
παρασκευάζεται η κερκυραϊκή φρέσκια μπύρα, σε ένα 
μικρό, αλλά σύγχρονο ζυθοποιείο. Η Κερκυραϊκή 
Μικροζυθοποιία παρασκευάζει τέσσερα είδη μπύρας:  
1. Royal Ionian: ξανθιά, δροσιστική μπύρα από παλιά 
Τσέχικη συνταγή, είναι αρωματική με έντονο χαρακτήρα  
2. Real Ale Bitter: καστανόχρωμη μπύρα, η γεύση της έχει 
μια ευχάριστη πικράδα και πλούσιο άρωμα  
3. Ionian Epos: σύμφωνα με τον Όμηρο στο έπος της 
"Οδύσσειας" ο βασιλιάς των Φαιάκων Αλκίνοος φύλασσε σε 
κρατήρες ασημένιους και χρυσούς κρίθινο οίνο. Με 
έμπνευση και οδηγό την αναφορά αυτή δημιουργήθηκε, και 
πάλι στο νησί των Φαιάκων, ο δικός μας Κρίθινος Οίνος. 
4. Real Ale Special: ξανθοκόκκινη μπύρα, με φρουτώδες 
άρωμα και βελούδινη γεύση  
Συκόπιτα ή συκομαΐδα εκλεκτός ουζομεζές, που 
φτιάχνεται από αποξηραμένα σύκα, ούζο, πιπέρι και άλλα 
μπαχαρικά. Παρασκευάζεται από κάποιες μεταποιητικές 
μονάδες κουμ κουατ, ενώ δεν λείπει από τα κερκυραϊκά 
νοικοκυριά που αγαπούν την παράδοση.  
Τα λουκάνικα, τα σαλάμια και τα νούμπουλα (καπνιστό 
χοιρινό φιλέτο) Κερκύρας παρασκευάζονται με ντόπιες 
συνταγές από χοιρινά που εκτρέφονται σε πρότυπες μονάδες 
του Νομού. Το νούμπουλο και το σαλάμι ήδη βρίσκεται στις 
αγορές της υπόλοιπης Ελλάδας και οι παραγόμενες 
ποσότητες μπορούν να καλύψουν ενδεχόμενη αύξηση της 
ζήτησης.  
Το περίφημο αυθεντικό βούτυρο Κερκύρας, με το 
μοναδικό άρωμα, έχει αρχίσει να παράγεται και πάλι.  
Δυστυχώς, το βούτυρο παράγεται σε μικρές ποσότητες, διότι 
η επιχείρηση χρησιμοποιεί πρώτη ύλη, γάλα, το οποίο 
προέρχεται από ιδιόκτητη μικρή κτηνοτροφική μονάδα. 
Λευκάδα
Στην Λευκάδα υπάρχουν τρείς εγκεκριμένες 
εγκαταστάσεις παραγωγής του φημισμένου και παγκοσμίως 
γνωστού αλλαντικού με την ονομασία «Σαλάμι αέρος 
Λευκάδας». Υπάρχει ενδιαφέρον για την ένταξή του στα 
Προϊόντα Γεωγραφικής ένδειξης (ΠΓΕ). 
Σε μικρές ποσότητες για οικιακή κυρίως χρήση 
παρασκευάζεται ξινομυζήθρα ή σαλαμούρα, ένα προϊόν που 
μοιάζει στη γεύση με γαλοτύρι. Παρασκευάζεται από 
αιγοπρόβειο γάλα και ωριμάζει επίσης μέσα σε αιγοπρόβειο 
γάλα. 
  
Τέλος, υπάρχουν επτά (7) βιοτεχνίες που παράγουν 
παραδοσιακά, ζαχαρώδη προϊόντα –παστέλι, μαντολάτο, 
λαδόπιτα, λαδοκούλουρα, γλυκά κουταλιού- 
χρησιμοποιώντας παλιές συνταγές, μία σοκολατοποιία, και 
μία ποτοποιία που παράγει λικέρ (ροζολί, κανέλα, γαρίφαλο, 
σομάδα, κ.α.), κονιάκ και ούζο. 
Ζάκυνθος
Δραστηριοποιούνται 6 εργαστήρια που παράγουν 
παραδοσιακά, ζαχαρώδη προϊόντα –παστέλι, μαντολάτο, 
μάντολες, και παξιμάδια σταφίδας χρησιμοποιώντας παλιές 
συνταγές. 
Κεφαληνία και Ιθάκη 
Η μυζήθρα που προέρχεται από το λευκό βαρελίσιο 
τυρί (μυζήθρα φέτας) είναι μαλακή τύπου ανθότυρο με 6% 
περίπου λιπαρά και έχει γλυκιά γεύση. Προέρχεται από τον 
ορρό του γάλακτος που βράζεται γύρω στους 900 C. Η 
μυζήθρα ανεβαίνει και συλλέγεται. Διατίθεται μαλακή με 
γλυκιά γεύση αλλά και αλατίζεται για να διατηρηθεί 
περισσότερο (ημίσκληρη μυζήθρα).  
Η μυζήθρα που προέρχεται από το κεφαλοτύρι (μυζήθρα 
κεφαλοτυριού) έχει πολλά λιπαρά 40% επειδή το γάλα πήζει 
σε υψηλότερη θερμοκρασία και περνάει έτσι μεγάλο μέρος 
του βουτύρου στο εξαιρετικό αυτό προϊόν. Είναι πολύ 
γνωστό και έχει μεγάλη ζήτηση. 
Ένα άλλο προϊόν η πρέντζα που προέρχεται από την 
μυζήθρα και εμπλουτίζεται με τρίμματα άλλων τυριών, 
ελαιολάδου και θυμαριού, έχει κρεμμώδη εμφάνιση και είναι 
ευρέως γνωστή και ως σπεσιαλιτέ του νησιού.  
Οι μάντολες Κεφαλληνίας , το μπαρμπουλέ , δύο 
παραδοσιακά ζαχαρώδη προϊόντα με βάση το αμύγδαλο, 
μοναδικής νοστιμιάς, μαζί με το κομφέτο (παστοκύδωνο), 
είναι τα δώρα που οι επισκέπτες του νησιού μας φεύγοντας 
παίρνουν στις αποσκευές τους.  
Ειδικά η μάντολα, η μικρή λιχουδιά με το κόκκινο χρώμα 
που αρέσει σε όλους, πήρε το όνομά της από την ιταλική 
λέξη ''mandorla'' που σημαίνει αμύγδαλο. Η ζάχαρη ήταν 
πανάκριβη, αλλά και σπάνια κατά τη διάρκεια της 
βενετσιάνικης διοίκησης – κατοχής. Οι πρώτες προσπάθειες 
κατασκευής μάντολας είχαν γίνει με το λιβανιστήρι - το 
θυμιατό. Στην εξέλιξη του γλυκού εδέσματος οι 
κατασκευαστές του πρόσθεσαν και λίγο χρώμα - εξού και το 
σημερινό κόκκινο χρώμα της μάντολας.  
Στις μέρες μας δυο είναι τα είδη που παρασκευάζονται. 
Το κλασσικό κόκκινο – με το καραμελόχρωμα και το καφέ, 
με γεύση μελιού.  
Η μάντολα είναι ένα έδεσμα ιδιαίτερα αγαπητό όχι μόνο 
στην Κεφαλονιά αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα καθώς 
και στην Ευρώπη, τον Αραβικό κόσμο και την Αμερική. 


ΣΥΝΤΑΓΕΣ 
Πουτρίδα κεφαλονίτικη
Συστατικά 
1 κιλό χοιρινό ψαχνό από σπάλα 
2 κρεμμύδια χοντροκομμένα 
1 φλιτζάνι λάδι 
Αλάτι πιπέρι 
1 μέτριο λάχανο περίπου 1 κιλό 
2 κουταλιές πάπρικα γλυκιά 
2 μικρές καυτερές πιπεριές αποξηραμένες 
Τρόπος μαγειρέματος 
1Κόβουμε το κρέας σε μικρά κομμάτια. Καθαρίζουμε τα κρεμμύδια 
και τα κόβουμε 
σε μεγαλούτσικα κομμάτια. 
2 Σε κατσαρόλα βάζουμε το κρεμμύδι με λίγο νερό να βράσει 
,προσθέτουμε το λάδι 
και ανακατεύουμε μέχρι να πάρει ένα χρυσαφένιο χρώμα 
3 Προσθέτουμε το κρέας ανακατεύοντας για λίγα λεπτά να 
σωταριστεί ελαφρώς. 
Προσθέτουμε ζεστό νερό κι αφήνουμε το κρέας σε μέτρια φωτιά να 
βράσει 
4 Στο διάστημα αυτό καθαρίζουμε τα λάχανο αφαιρώντας τα 
χοντρά μέρη του, και 
κόβουμε σε μεγαλούτσικα κομμάτια 
5 Όταν το κρέας κοντεύει να βράσει προσθέτουμε αλάτι λίγο 
πιπέρι και βράζουμε 
για λίγο. Φροντίζουμε να έχει μείνει με αρκετή σάλτσα 
6 Το βγάζουμε από την κατσαρόλα με μια τρυπητή κουτάλα και το 
αφήνουμε για  62
λίγο σε μια πιατέλα. Προσθέτουμε στην κατσαρόλα το λάχανο 
ανακατεύοντας μέχρι 
να μαραθεί 
7 Προσθέτουμε την πάπρικα και τις καυτερές πιπεριές ή το 
μπούκοβο αν θέλουμε 
8 Ανακατεύουμε ξανά και προσθέτουμε πάνω από το λάχανο το 
κρέας και 
αφήνουμε να βράσει μέχρι να μείνει με τη σάλτσα του 
Σέλινο του κηπουρού - 
Υλικά 
• 360 γρ. σέλινο (μακαρόνια) 
• 1 μελιτζάνα 
• 1 πιπεριά κόκκινη Φλωρίνης 
• 1 πιπεριά πράσινη 
• 1 πιπεριά κίτρινη 
• 2 μεσαία κολοκύθια 
• 2 μέτρια καρότα 
• 1 πράσο 
• 200 γρ. τοματίνια κομμένα στη μέση 
• 1 σκελίδα σκόρδο τριμμένο 
• 1 πεπεροντσίνο 
• 1 κ.σ. μαϊντανό ψιλοκομμένο 
• φρέσκα φύλλα βασιλικού 
• 100 γρ. ελαιόλαδο 
• αλάτι 
• πιπέρι  
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Παίρνουμε τη μελιτζάνα, την κόβουμε σε τετραγωνάκια, την 
αλατίζουμε και την ξεπλένουμε. Στη συνέχεια παίρνουμε τα 
υπόλοιπα λαχανικά (τις πιπεριές, τα κολοκύθια, τα καρότα και το 
πράσο) και τα κόβουμε julien. Σε ένα τηγάνι, ρίχνουμε το 
μισόελαιόλαδο και σοτάρουμε πολύ καλά όλα τα λαχανικά μέχρι 
να μαλακώσουν και προσθέτουμε αλάτι και πιπέρι.  
Τα βάζουμε στην άκρη και σε ένα άλλο τηγάνι ρίχνουμε το 
υπόλοιπο ελαιόλαδο, το μαϊντανό, το πεπεροντσίνο και το σκόρδο 
και τα τσιγαρίζουμε. Στη συνέχεια ρίχνουμε τα τοματίνια και τα 
αφήνουμε να σοταριστούν για 10 λεπτά μέχρι να μαλακώσουν.  
Ύστερα βάζουμε σε μία κατσαρόλα τα 2 μείγματα μαζί και 
ανακατεύουμε καλά. Σε μία άλλη κατσαρόλα, με μπόλικο 
αλατισμένο νερό, βράζουμε τα μακαρόνια, τα σουρώνουμε και τα 
ρίχνουμε μέσα στην κατσαρόλα με τη σάλτσα. Προσθέτουμε το 
βασιλικό και ανακατεύουμε καλά να δέσουν όλα μαζί. Αν θέλουμε 
προσθέτουμε λίγη τριμμένη παρμεζάνα.  
Φιτούρα
Ένα ωραίο γλύκισμα που φτιάχνεται με σιμιγδάλι και το 
πουλούσαν πλανόδιοι, είναι 
και τo παραδοσιακό γλύκισμα που κερνάνε στη μεγάλη 
θρησκευτική γιορτή του Αγίου 
Διονυσίου! Η παραδοσιακή φιτούρα πασπαλίζεται ζεστή με 
ζάχαρη και κανέλα! Tα 
υλικά μας για την φιτούρα: για 10-20 κομμάτια (ανάλογα με το 
μέγεθος που θα 
κοπούν) 
300 gr. σιμιγδάλι ψιλό 
1100 ml. νερό 
1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι 
Σπορέλαιο για τηγάνισμα 
Για το πασπάλισμα 
Ζάχαρη κρυσταλλική 
Κανέλα 
Για τη φιτούρα με κρέμα λεμόνι 
Ξύσμα και τον χυμό ενός μεγάλου λεμονιού 
3/4 του φλυτζανιού ζάχαρη κρυσταλλική 
1 κουταλιά της σούπας βούτυρο 
2 αυγά  
EΚΤΕΛΕΣΗ 
Βάζουμε το νερό σε μία κατσαρόλα να βράσει και προσθέτουμε το 
αλάτι. Ρίχνουμε το σιμιγδάλι σταδιακά και σε πολύ μικρές 
ποσότητες για να μην σβολιάσει, ανακατεύοντας συνεχώς με μια 
ξύλινη κουτάλα. Σ' αυτό το σημείο πρέπει να είστε πολύ 
προσεκτικοί. Το μείγμα κοχλάζει και επειδή έχει υψηλή 
θερμοκρασία εύκολα μπορεί να καείτε καθώς ανακατεύετε! 
Ανακατεύουμε μέχρι να έχουμε μία ρευστή και παχιά κρέμα. 
Κατεβάζουμε από την φωτιά και ρίχνουμε το μείγμα σε πυρέξ ή 
ταψί 35x 25 που έχουμε λαδώσει. Στρώνουμε ομοιόμορφα το 
μείγμα και λαδώνουμε και την επιφάνειά του ελαφρά. Σκεπάζουμε 
με μια πετσέτα και το αφήνουμε σε δροσερό μέρος για 12-15 ώρες, 
αν είναι καλοκαίρι καλό θα είναι να το βάλετε στο ψυγείο! Μετά 
από 12 ώρες χαράσουμε σε κομμάτια τριγωνικά ή άν θέλετε κόβετε 
με κουπ πάτ! Εγώ έκοψα τετράγωνα και στρόγγυλα κομμάτια! Σ' 
ένα πλατύ βαθύ τηγάνι βάζουμε αρκετό λάδι και το αφήνουμε να 
κάψει καλά! 
Είναι σημαντικό το λάδι να καίει, αλλιώς θα σας κολλήσει η 
φιτούρα. Tηγανίζουμε μέχρι να χρυσαφίσουν κι από τις δυο 
πλευρές. Ακουμπάμε τις τηγανισμένες φιτούρες σε χαρτί 
απορροφητικό για να τραβήξει το περιττό λάδι! Πασπαλίζουμε με 
μπόλικη ζάχαρη και κανέλα και σερβίρουμε! Η φιτούρα με κρέμα 
λεμόνι: Σ' ένα ανοξείδωτο μπώλ χτυπάμε τα αυγά με τη ζάχαρη και 
το λεμόνι για 1' λεπτό. Βάζουμε το σκεύος σε μπέν μαρί 
κρατώντας χαμηλή θερμοκρασία. Ανακατεύουμε συνεχώς μέχρι να 
πήξει η κρέμα. Προσθέτουμε το ξύσμα. Κατεβάζουμε από τη φωτιά 
και προσθέτουμε το βούτυρο. Περιχύνουμε την φιτούρα και αν 
θέλουμε πασπαλίζουμε και με κανέλα! Αν μας περισσέψει κρέμα, 
τη σκεπάζουμε με μεμβράνη και την διατηρούμε στο ψυγείο  
Πάστα Μύλου – Κύθηρα
Η Πάστα Μύλου είναι ένα ωραίο Κυθηραϊκό γλυκό με ελάχιστα 
λιπαρά! 
Υλικά: 
7 αυγά 
250 γραμμ. σιμιγδάλι 
1 λίτρο γάλα 
350 γραμμ. αλεσμένη αμυγδαλόψιχα 
500 γραμμ. ζάχαρη 
800 γρ. γλυκό βανίλια 
1 λεμόνι 3 σταγόνες εσάνς πικραμύγδαλου 
1 κουτ. γλυκού σκόνη βανίλια 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Χωρίζουμε τα αυγά σε κρόκους και ασπράδια. Προσθέτουμε 
250γρ. ζάχαρη μέσα στους κρόκους και τους χτυπάμε στο μίξερ. 
Στη συνέχεια ρίχνουμε το σιμιγδάλι και προσθέτουμε το γάλα, σιγά 
σιγά. (Προσοχή, το γάλα πρέπει να είναι ζεστό για να μην κόψει το 
μείγμα.) Συνεχίζουμε να χτυπάμε μέχρι το μείγμα να αποκτήσει 
κρεμώδη υφή.  
Ρίχνουμε το μείγμα σε μια κατσαρόλα και το αφήνουμε να βράσει 
σε μέτρια φωτιά μέχρι να πήξει. Ανακατεύουμε συνεχώς για να μη 
σβολιάσει το μείγμα. Όταν είναι έτοιμο το αφήνουμε να κρυώσει. 
Εν τω μεταξύ φτιάχνουμε τη μαρέγκα. Παίρνουμε τα ασπράδια των 
αυγών και τα χτυπάμε στο μίξερ (στη δυνατή ένταση) με την 
υπόλοιπη ζάχαρη [250γρ.].  
Στην κρέμα που έχει κρυώσει ρίχνουμε τη σκόνη βανίλια, 
σταγόνες από άρωμα πικραμύγδαλου και το ξύσμα ενός λεμονιού. 
Προσθέτουμε 350 γρ. τριμμένο αμύγδαλο. Ανακατεύουμε καλά. Στη 
συνέχεια ρίχνουμε τη μαρέγκα.  
Προσεκτικά όμως, γιατί αν την ανακατέψουμε πολύ μπορεί να 
ξεφουσκώσει. Απλώνουμε το μείγμα σε ένα ταψάκι και ψήνουμε 
στους 180 βαθμούς για 45 λεπτά. 
Βάζουμε το γλυκό υποβρύχιο (βανίλια) σε ένα κατσαρολάκι κι 
ανακατεύουμε καλά να λιώσει και να γίνει σαν σιρόπι. Γίνεται και 
σε μπεν μαρί. Δεν τη λιώνουμε πολύ τη βανίλια να μην γίνει πολύ 
ρευστή και πιει μέσα το γλυκό. Απλώνουμε γρήγορα – γρήγορα 
στην πάστα μύλου για να μην κρυώσει. Η βανίλια δίνει γλυκιά 
γεύση. Οπότε το γλυκό χρειάζεται πολύ λεπτή επικάλυψη για να 
μην γλυκάνει πολύ. Το αφήνουμε λίγο στο ψυγείο να κρυώσει η 
βανίλια (να γίνει σαν γλάσο) και είναι έτοιμο.  
Παστίτσιο Βενετσιάνικο – Κύθηρα
Το βενετσιάνικο παστίτσιο είναι μία παραδοσιακή συνταγή των 
Κυθήρων για την Κυριακή της Αποκριάς. To παστίτσιο αντί για 
μπεσαμέλ έχει μια κρούστα απο γλυκειά ζύμη. Είναι συνταγή 
αρκετά πολύπλοκη.
Υλικά: 
800γρ. κιμά 
250γρ. μοσχαρίσιο συκώτι 
½ κιλό μακαρόνια Νο.2 
1 μεσαίο κρεμμύδι 
¾ νεροπότηρου, κόκκινο κρασί 
1 νεροπότηρο πελτέ ντομάτας 
ελαιόλαδο 
χοντρό αλάτι 
πιπέρι 
τριμμένο γαρύφαλλο 
τριμμένο μπαχάρι 
νερό όσο χρειαστεί 
3 αυγά 
700 γραμμ. τριμμένο κεφαλοτύρι 
ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ZYMH: 
1 κιλό και 3 κουταλιές αλεύρι 
2 & ¼ ενός φλiτζανιού βούτυρο 
½ φλιτζάνι ζάχαρη 3 ολόκληρα αυγά 
κρόκους από 6 αυγά 1/2 ποτήρι του κρασιού κονιάκ 
1/2 ποτήρι του κρασιού χυμό πορτοκαλιού  
EΚΤΕΛΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΜΙΣΗ 
Καθαρίζετε και τρίβετε το κρεμμύδι, βάζετε λίγο λάδι σε μια 
κατσαρόλα και το κρεμμύδι για να σοταριστεί. Προσθέτετε τον 
κιμά, ανακατεύετε με ξύλινη κουτάλα κι αφήνετε να τσιγαριστεί 
καλά. Ψιλοκόβετε τα συκωτάκια και τα ρίχνετε κι αυτά 
στηνκατσαρόλα να τσιγαριστούν.  
Σβήνετε με το κόκκινο κρασί και σκεπάζετε αμέσως την 
κατσαρόλα για να πάρουν τα υλικά το άρωμα του κρασιού. 
Αφήνετε να το πιούν για περίπου 5’. Ρίχνετε στην κατσαρόλα τον 
πελτέ ντομάτας, ανακατεύετε καλά και προσθέτετε χοντρό αλάτι, 
πιπέρι, το τριμμένο γαρύφαλλο και το τριμμένο μπαχάρι. 
Ανακατεύετε, προσθέτετε λίγο νερό και αφήνετε να βράσουν τα 
υλικά και να πιούν το νερό, ενώ έχετε σκεπάσει την κατσαρόλα. 
Κατεβάζετε την κατσαρόλα από τη φωτιά και την ξεσκεπάζετε για 
να κρυώσουν λίγο. Βάζετε νερό να βράσει σε άλλη κατσαρόλα, 
προσθέτετε αλάτι και ρίχνετε τα μακαρόνια. Όταν είναι έτοιμα, τα 
σουρώνετε και τα απλώνετε σε δυο πετσέτες για να στεγνώσουν 
καλά. 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΖΥΜΗ  
Σε ένα μίξερ, ρίχνετε το βούτυρο να χτυπηθεί καλά μόνο του και 
προσθέτετε τη ζάχαρη και τα 3 ολόκληρα αυγά. Προσθέτετε τους 
κρόκους από άλλα 6 αυγά. Φυλάτε σ' ένα μπόλ τα ασπράδια. Όσο 
χτυπάει το μίξερ τα υλικά, προσθέτετε μέσα το κονιάκ, τον χυμό 
πορτοκαλιού και κουταλιά - κουταλιά το αλεύρι, μέχρι να σφίξει 
καλά. 
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΕ ΜΕ ΤΗ ΓΕΜΙΣΗ  
Σπάτε 3 ακόμα αυγά στα ασπράδια που αφήσαμε προηγουμένως 
και τα χτυπάτε με το μίξερ σαν ομελέτα. Τα προσθέτετε στον κιμά 
και ανακατεύετε. Σε μια μεγάλη λεκάνη, ρίχνετε το μείγμα απo τα 
αυγά που μόλις ετοιμάσατε, λίγο τριμμένο τυρί, λίγα μακαρόνια, 
λίγο κιμά, ανακατεύετε και επαναλαμβάνετε τη διαδικασία μέχρι να 
τελειώσουν τα υλικά μας.  
ΚΤΙΣΙΜΟ ΠΑΣΤΙΤΣΙΟΥ 
Ανοίγετε τη ζύμη με τον πλάστη, τη στρώνετε με τα χέρια στον 
πάτο μιας κατσαρόλας και αρχίζετε να "χτίζετε" τα τοιχώματα της 
κατσαρόλας γύρω - γύρω και μέχρι επάνω. Βάζετε από πάνω τη 
γέμιση που ετοιμάσατε με τον κιμά, τα μακαρόνια και τ΄ αυγά και 
την πιέζετε για να σταθεροποιήσει τη ζύμη στα τοιχώματα και να 
μη μείνει κενό. Βάζετε κατά διαστήματα τυρί τριμμένο και πιέζετε.  
Ανοίγετε την υπόλοιπη ζύμη με τον πλάστη και σκεπάζετε τη 
γέμιση, σαν καπάκι. Ξεχωρίζετε με ένα μαχαίρι τα τοιχώματα της 
ζύμης γύρω - γύρω από την κατσαρόλα και τα ενώνετε με τη ζύμη 
από πάνω.  
Ψήνετε σε μέτριο φούρνο 160ο για 3 ώρες περίπου . Αφήνετε να 
κρυώσει και αναποδογυρίζετε την κατσαρόλα σε μια μεγάλη 
πιατέλλα. Κόβετε σε κομμάτια.  
Ξεροτήγανα Τσιριγώτικα
Υλικά: 
9 αυγά 
½ ποτηράκι του λικέρ ούζο ή τσίπουρο 
1/5 κουταλάκι του γλυκού μπέικιν πάουντερ 
½ κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη 
Αλεύρι όσο πάρει, σταρένιο ή μισό σκληρό, μισό για όλες τις 
χρήσεις. 
Λάδι γιά το τηγάνισμα 
Μέλι για το μέλωμα, σισάμι κανέλλα και προαιρετικά καρύδι. 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Σε μιά λεκάνη κτυπάμε τα αυγά μαζί με το ούζο, το μπέικιν 
πάουντερ και τη ζάχαρη πολύ καλά, κατά προτίμηση στο μίξερ και 
εν συνεχεία προσθέτουμε το αλεύρι λίγο - λίγο έως ότου γίνει μιά 
ζύμη μαλακή για φύλλο. Ανοίγουμε το φύλλο λεπτό και το κόβουμε 
σε λωρίδες περίπου 2,5 εκατοστών. Μετά τσιμπάμε την λωρίδα 
σεαποστάσεις 5 εκατοστά και την γυρίζουμε κολλώντας κυκλικά 
σαν σφιγγοφωλιά. 
Βάζουμε το λάδι στη φωτιά να κάψει πολύ καλά και ρίχνουμε ένα - 
ένα τα ξεροτήγανα και τα γυρίζουμε 2 με 3 φορές να ψηθούν ωραία 
χωρίς να καούν (να πάρουν χρυσόξανθο χρώμα). Αφού κρυώσουν 
τα μελώνουμε με χλιαρό μέλι και τα πασπαλίζουμε με το 
καβουρδισμένο σισάμι και την κανέλλα (αν μας αρέσει και με 
καρύδι ψιλοκομμένο).  
Μπουρδέτο Παξών
Υλικά: 
1/2 κιλό ψάρι κέφαλο 
αλάτι 
1/2 κιλό κρεμμύδια 
1 κούπα λάδι 
3 σκελίδες σκόρδο ψιλοκομμένες 
2 κουταλιές πελτέ ντομάτας διαλυμένο σ ένα ποτήρι νερό 
2 κουταλάκια γλυκιά πάπρικα 
1/2 κουταλάκι πιπέρι 
1 κιλό μικρά κρεμμυδάκια για στιφάδο 
1/2 κιλό πατάτες κομμένες σε λεπτές ροδέλες 
2 κουταλιές ψιλοκομμένο μαϊντανό 
1 φύλλο δάφνης 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Καθαρίζετε, πλένετε το ψάρι και το πασπαλίζετε με αλάτι. Σοτάρετε 
τα κρεμμύδια στο μισό λάδι για 10 λεπτά μέχρι να μαραθούν, στη 
συνέχεια προσθέτετε το σκόρδο, τον διαλυμένο πελτέ και την 
πάπρικα και σιγοβράζετε για μισή ώρα.  
Ζεσταίνετε το υπόλοιπο λάδι σε άλλη κατσαρόλα και σοτάρετε τα 
μικρά κρεμμυδάκια μέχρι να πάρουν χρώμα. Προσθέτετε τα 
σοταρισμένα κρεμμυδάκια, το ψάρι, τον πελτέ, τις πατάτες και τη 
δάφνη και σιγοβράζετε για 20 λεπτά ακόμα. Πασπαλίζετε με πιπέρι 
και μαϊντανό και σερβίρετε.  
ΘΙΑΚΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ - ΙΘΑΚΗ
(γκουρμάδες), για την πρωτοχρονιά 
Υλικά: 
1 κιλό σταρένιο αλεύρι 
1 τσάσκα καυτό λάδι 
1 τσάσκα καυτό κρασί 
1 τσάσκα ζάχαρη 
μισό ποτήρι χυμό πορτοκάλι 
ξύσμα πορτοκάλι - κανέλα - γαρύφαλλο 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Ανακατεύουμε αλεύρι, ζάχαρη, ξύσμα πορτοκάλι, 
κανελογαρύφαλλο μέσα σε μια λεκάνη (πήλινη) . Καίμε το λάδι και 
το κρασί και τα ρίχνουμε μέσα στη λεκάνη. 
Προσθέτουμε χυμό πορτοκάλι και τα ζυμώνουμε. Φροντίζουμε η 
ζύμη να είναι μαλακή. Τα πλάθουμε σε μικρές μπαλίτσες που τις 
ζουπάμε με τα δυο ''δάκτυλα'', πάνω σ' ένα τρυπητό σουρωτήρι 
για να δημιουργηθούν μικρές διακοσμητικές προεξοχές.  
Με αυτόν τον τρόπο διπλώνονται ελαφρά και τα τηγανίζουμε σε 
μπόλικο καυτό λάδι. Όταν ροδίσουν τα βγάζουμε με τρυπητή 
κουτάλα και τα τοποθετούμε σε απορροφητικό χαρτί για λίγη ώρα. 
ΜΕΛΩΜΑ 
1 ποτήρι μέλι, λίγη ζάχαρη, κανέλα σε ξύλο. 
3 ποτήρια νερό. 
Τα βράζουμε λίγο για να γίνει αραιό σιρόπι και ρίχνουμε μέσα τους 
δακτύλους λίγους - λίγους. 
Αφού τους βγάλουμε, τους τοποθετούμε σε πιατέλα και τους 
πασπαλίζουμε με κοπανισμένο αμύγδαλο - σουσάμι - κανέλλα.  
ΚΑΣΤΑΝΙΟΛΕΣ (παξιμαδάκια) ΙΘΑΚΗΣ
Yλικά: 
2 κιλά αλεύρι ημίλευκο 
2 ποτήρια λάδι 
2 ποτήρια κρασί 
2 κουταλιές σόδα 
λίγο αλάτι - κανέλα - γαρύφαλλο - γλυκάνισο 
2 ποτήρια ζάχαρη 
Μαγιά ένα φακελάκι 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Ζυμώνουμε λίγο αλεύρι με τη μαγιά αποβραδίς (προζύμι). Την 
άλλη μέρα ρίχνουμε σε μια λεκάνη το αλεύρι, ζεσταίνουμε το λάδι, 
το ρίχνουμε και το ανακατέβουμε λίγο. 
Μετά ρίχνουμε προζύμι, κρασί κι όλα τα υπόλοιπα και τα 
ζυμώνουμε καλά. Τα πλάθουμε ψωμάκια, φρατζόλες, και τα 
χαρακώνουμε. Τα αφήνουμε λίγο να φουσκώσουν και τα ψήνουμε 
περίπου μισή ώρα. Αφού κρυώσουν τα κόβουμε εκεί που τα 
έχουμε χαράξει και τα ξαναψήνουμε για 15 λεπτά. 
Κοτόπουλο Τσερεπάτο Ιθάκης Η τσερέπα είναι ένα παραδοσιακό 
σκεύος μαγειρικής, που χρησιμοποιείται σαν φούρνος με ξύλα. 
Ουσιαστικά πρόκειται για ένα πήλινο καπάκι, με το οποίο 
σκεπάζουμε το μεταλλικό ταψί μέσα στο οποίο ψήνεται το φαγητό. 
Το καπάκι αυτό έχει κάποιες ιδιαίτερες προδιαγραφές κατασκευής. 
Είναι από πηλό που έχει ζυμωθεί μαζί με «τραγόμαλλο» (μαλλί 
γίδας) για αντοχή. Το πήλινο αυτό καπάκι, η τσερέπα, πριν 
χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά, καίγεται στηριγμένο λοξά μέσα 
σε φούρνο με ξύλα για δύο ώρες, μέχρι να ασπρίσει. Η τσερέπα 
έχει μια μεταλλική στεφάνη στο κάτω χείλος της για ενίσχυση κι 
ένα χερούλι από πηλό στο επάνω μέρος. 
Από την τρύπα του επάνω χερουλιού περνάμε ένα ξύλο για να την 
ανασηκώνουμε.  
Υλικά: 
Ένα κοτόπουλο 
Ενάμισι κιλό πατάτες 
3 φρέσκιες ντομάτες 
1 κουταλάκι σούπας πελτές ντομάτας 
2 πράσινες πιπεριές 
αλάτι, πιπέρι, σκόρδο, ρίγανη 
ελαιόλαδο 
λευκό κρασί 
λεμόνι 
Προπαρασκευή 
Κόβουμε το κοτόπουλο στα 4 (ή σε μερίδες). Φτιάχνουμε ένα 
μείγμα με αλάτι, πιπέρι, σκόρδο λειωμένο (δεν βάζουμε στη φάση 
αυτή τη ρίγανη).  
Αδειάζουμε το μείγμα σε μπολ και προσθέτουμε ελαιόλαδο. 
Ανοίγουμε στο κοτόπουλο μικρές τρύπες και τις γεμίζουμε με αυτό 
το μείγμα. Αφήνουμε το κοτόπουλο έτσι όλο το βραδύ να 
μαριναριστεί.  
Την επόμενη μέρα, βάζουμε στο ταψί τις φρέσκες ντομάτες, 
κομμένες άλλες σε μεγάλα κομμάτια και άλλες σε ροδέλες, μαζί με 
τον πελτέ ντομάτας αραιωμένο σε 1 ποτήρι λευκό κρασί. Τις 
περιλούζουμε με τον χυμό του λεμονιού. 
Προσθέτουμε το κοτόπουλο. Γεμίζουμε το ταψί με πατάτες 
κομμένες κυδωνάτες, φροντίζοντας να είναι καλά στραγγισμένες 
από τα νερά του πλυσίματός τους. 
Αλατοπιπερώνουμε τις πατάτες και ανάμεσά τους κόβουμε σε 
ροδέλες τις δύο πιπεριές. Τελευταία προσθέτουμε τη ρίγανη. 
Ψήσιμο: Στο μέρος που θα ψήσουμε το φαγητό (σε ένα μεγάλο 
τζάκι, σε μπάρμπεκιου ή στον κήπο) ανάβουμε μια καλή φωτιά με 
ξύλα ή και κάρβουνα. Πάνω από τη φωτιά στηρίζουμε λοξά την 
τσερέπα για να «καεί» πολύ καλά από μέσα.   
Όταν τα κάρβουνα θα έχουν ανάψει για τα καλά και θα έχει 
σχηματιστεί αρκετή στάχτη, καθαρίζουμε καλά μια περιοχή, 
βάζουμε το ταψί με το φαγητό και το σκεπάζουμε προσεκτικά με 
την τσερέπα.  
Κλείνουμε τα χείλη της τσερέπας με στάχτη και κάρβουνα για να 
μην παίρνει καθόλου αέρα από έξω, αλλά και για να μη φεύγουν οι 
ατμοί και η μυρωδιά του φαγητού. Αφήνουμε την τσερέπα 
σκεπασμένη για περίπου δυόμισι ώρες. Όταν θα την 
ξεσκεπάσουμε, το φαγητό θα είναι έτοιμο  
''ΡΟΒΑΝΙ'' –
Τοπικό Θιακό παραδοσιακό γλυκό Tο γλυκό ταψιού ''Ροβανί'' είναι 
το παραδοσιακό και κατ' αποκλειστικότητα γλυκό της Ιθάκης από 
την εποχή της νόνας μου.  
Eκείνα τα χρόνια, τα αγνά και ήρεμα, τη ''ροβανί'' θυμάμαι την 
έψηναν με μεράκι και πολύ κόπο τόσο στα σπίτια όσο και στα 
''τότε'' ζαχαροπλαστεία, μέσα σε μικρή ''πινιάτα'' στρογγυλή 
''καλαντζισμένη'', κι αρκετά βαθειά ανακατεύοντας συνέχεια τα 
υλικά, όση ώρα έπρεπε για να ψηθεί και σε φωτιά απο ξύλα ή 
κάρβουνα. (Διευκρινίζω οτι η ονομασία ''ροβανί'' δεν έχει καμιά 
απολύτως σχέση με το ραβανί του εμπορίου. 
Υλικά: (για ταψί νο. 42) 
1 κιλό ρύζι (γλασέ χοντροαλεσμένο) παλιά το ρύζι το ''αλέθανε'' 
στο μύλο του καφέ. 
1 κιλό ζάχαρη 
1 κιλό μέλι 
μισό ποτήρι του νερού λάδι 
άρωμα βανίλια 
μερικά γαρύφαλλα (πρόγκες) 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Σε μια κατσαρόλα ''καίμε'' ένα ποτήρι ζάχαρη να γίνει καραμέλα. 
Μέσα στην καραμέλα ρίχνουμε 14 ποτήρια νερό, την υπόλοιπη 
ζάχαρη και το μέλι. Από αυτό το σιρόπι κρατάμε ένα ποτήρι στο 
οποίο ρίχνουμε 2 κουταλιές μέλι και το κρατάμε στην άκρη για να 
το ρίξουμε στο ταψί λίγο πριν ψηθεί η ροβανί.  
Στην κατσαρόλα που έχουμε το σιρόπι, ρίχνουμε θιακό λάδι και 
πριν πάρει βράση ρίχνουμε το ρύζι. Τα ανακατεύουμε συνέχεια 
μέχρι να πήξει, για μια 1 ώρα.  
Λαδώνουμε το ταψί, ρίχνουμε μέσα τη ροβανί κι αφού κρυώσει 
λίγο τη χαράζουμε σε ''φελιά''. Σε κάθε ''φελί'' βάζουμε απο ένα 
γαρύφαλλο και την ψήνουμε στο φούρνο στους 180 βαθμούς για 
μια 1 ώρα και βάλε. 
Λίγο πρίν είναι έτοιμη την βγάζουμε απο το φούρνο ρίχνουμε το 
σιρόπι που είχαμε κρατήσει και ψήνουμε πάλι για 10-15 λεπτά 
ακόμη. Σε τοπικές γιορτές, πανηγύρια και οικογενειακές, 
ονομαστικές γιορτές στην Ιθάκη, η ''ροβανί'' πρωτοστατεί!!!  
Επίσης, είναι γλυκό που εύκολα μεταφέρεται και στην εξοχή, 
δηλαδή σε γιορτές στα ξωκλήσια, σε τρύγους, θέρους, ελιές, ως 
πολύ ωραίο ''ξεραθυμικό'' !!!  79
ΑΛΙΑΔΑ ΜΕ ΜΠΑΚΑΛΙΑΡΟ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ
Υλικά: 
4 μεγάλες πατάτες 
4 κεφάλια σκόρδο (η λιγότερα η παραπάνω ανάλογα πόσο 
καυτερή την θέλουμε) 
χυμό από 3 μέτρια λεμόνια 
νερό ζεστό από βραστό μπακαλιάρο 
αλάτι, πιπέρι προαιρετικά 
λάδι όσο θέλετε (μισό ποτηράκι ελαιόλαδο συνήθως) 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Βράζουμε τέσσερις παλιές πατάτες καλά με μπόλικο νερό. Αν 
έχουμε, χρησιμοποιούμε την καυκιά με το γουδοχέρι το ξύλινο για 
να λιώσουμε τις πατάτες μια-μια. Πρέπει να χτυπηθουν μέχρι να 
αφήνουν μια κλωστή όταν τις σηκώνεις με το γουδοχέρι πολύ 
καλά.Τις τοποθετούμε λιωμένες σε μεγάλο μπολ φαγητού.  
Λιώνουμε το σκόρδο στο γουδί του, κοπανίζοντάς το (χωρίς το 
φύτρο) μαζί με 2 κουταλάκια αλάτι και λάδι. Προσθέτουμε στις 
λιωμένες πατάτες το σκόρδο, το λεμόνι και το χλιαρό νερό, 
προσθέτουμε και το λάδι και αναμειγνύουμε με μια κουτάλα καλά 
να γίνει το μείγμαομοιογενές.  
ΜΠΑΚΑΛΙΑΡΟΣ 
Καλύτερος είναι ο μπακαλιάρος φύλλο όχι το φιλέτο που είναι πιό 
άνοστο. 
Υλικά: Ένα φύλλο μπακαλιάρος 
Αλεύρι για τηγάνι 
Μπύρα για το κουρκούτι 
Αλάτι ελάχιστο για το κουρκούτι και πιπέρι 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Καθαρίζουμε τον μπακαλιάρο και τον κόβουμε σε μερίδες, μετά 
τον ξαρμυρίζουμε από την προηγούμενη μέρα σε νερό σε μια 
λεκάνη, αλλάζοντας συχνά το νερό. Φτιάχνουμε το κουρκούτι με 
αλεύρι, μπύρα κι αλατοπίπερο μέχρι να γίνει αρκετά ρευστό.  
Βουτάμε ένα - ένα τα κομμάτια του μπακαλιάρου και τα 
τηγανίζουμε σε καυτό λάδι. Η αλιάδα συνοδεύεται με βραστά 
χόρτα, όπως σέσκλα ή βλύτ(ρ)α ή πατζάρια. 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Προσωπικά δεν βάζω λάδι μέσα στην αλιάδα αλλά 
στο πιάτο κατά το σερβίρισμα, έτσι γίνεται ελαφρότερη. Ακόμη, 
όσο πιο πολύ λεμόνι της προσθέσεις, δεν σε πειράζει το σκόρδο!!! 
ΚΡΕΑΤΟΠΙΤΑ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ 
Υλικά: 
1) 750 γρ. κρέας μοσχάρι, 500 γρ. χοιρινό και 500γρ κατσικίσιο 
(άλλοι χρησιμοποιούν μόνο κατσικίσιο ή γίδας), κομμένο σε μικρά 
κομμάτια 
2) μια πατάτα κομμένη σε κύβους 
3) ένα ποτηράκι του κρασιού ρύζι καρολίνα πλυμένο 
4) 250 γρ. τυρί τριμμένο 
5) 2 αυγά 
6) 3 ντομάτες ψιλοκομμένες 
7) μαϊντανός ένα ματσάκι ψιλοκομμένο 
8) αλάτι και πιπέρι 
Για το φύλλο: 
αλεύρι 500 γρ. αλάτι, πιπέρι 
1 ποτηράκι κρασί 1 ποτηράκι λάδι χλιαρό νερό όσο πάρει για να 
γίνει εύπλαστο 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Σωτάρουμε το κρέας αφού το ακλαρίσουμε και το πιπερώσουμε, 
μέχρι να ροδίσει, αν θέλουμε το σβήνουμε και με κρασί. 
Προσθέτουμε την ντομάτα, την πατάτα και το μαϊντανό και 
βράζουμε 20 λεπτά περίπου.  
Τέλος, προσθέτουμε το ρύζι ανακατεύοντας για να μην κολήσει για 
10' λεπτά και τέλος αφού κρυώσει λίγο, προσθέτουμε τα αυγά και 
το τυρί ανακατεύοντας γρήγορα. 
ΦΥΛΛΟ  
Σε λεκάνη ρίχνουμε το αλεύρι και κάνοντας μια λακούβα στο 
κέντρο ρίχνουμε το λάδι και το κρασί, το αλατοπίπερο και 
ζυμώνουμε.  
Προσθέτουμε χλιαρό νερό όσο χρειάζεται για να κάνουμε μια 
εύπλαστη ζύμη. Ανοίγουμε δυο φύλλα στο σχήμα τουταψιού μας 
κι αφού λαδώσουμε το ταψί βάζουμε πρώτα το ένα φύλλο, έτσι 
ώστε να πιάσει και τα πλαινά του ταψιού μας.  
Τοποθετούμε το μείγμα μας μέσα και ρίχνουμε και λίγο χλιαρό 
νερό μέσα για να βράσει, ένα ποτηράκι. Σκεπάζουμε με το άλλο 
φύλλο κλείνοντάς το καλά στα πλάγια και χαράζουμε την πίτα σε 
κομμάτια.  
Τέλος λαδώνουμε από πάνω το φύλλο, ρίχνουμε και λίγη κανέλλα 
για νοστιμιά και το ψήνουμε σε δυνατό φούρνο για μια ώρα 
τουλάχιστον. 
Πρέπει να μην έχει υγρά το φαγητό στο ταψί, για να είναι έτοιμο.  
Μπακαλιαρόπιτα Κεφαλονιάς
Υλικά: 
1 φύλλο μπακαλιάρου 
1 φλυτζάνι ρύζι καρολίνα 
3 σκελίδες σκόρδο 
1 κρεμμύδι 
ματζουράνα, μαϊντανό, δυόσμο 
3 ντομάτες 
λίγο ξύσμα πορτοκαλιού 
λάδι 
κανέλλα, μπαχάρι, πιπέρι 
Για το φύλλο: λίγο αλάτι αλεύρι 500γρ. 1 ποτηράκι λάδι, 1 
ποτηράκι κρασί λίγο χλιαρό νερό 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Καθαρίζουμε τον μπακαλιάρο σε μια λεκάνη με μπόλικο νερό από 
την προηγούμενη μέρα αφού αλλάξουμε τρεις τέσσερις φορές το 
νερό. Τον βγάζουμε από το νερό, τον στραγγίζουμε και τον 
ζεματίζουμε για 3' λεπτά σε βραστό νερό. Τρίβουμε τον 
μπακαλιάρο σε ίνες.  
Βάζουμε το κρεμμύδι ψιλοκομμένο να σωταριστεί ελαφρά, μετά 
βάζουμε το ψιλοκομμένο σκόρδο, μετά τον μπακαλιάρο, το ρύζι 
και τις ντομάτες. 
Βράζουμε για 5' λεπτά, μετά ρίχνουμε τα μπαχαρικά (κανέλα και 
μπαχάρι και λίγο κύμινο αν θέλετε). Στη συνέχεια ρίχνουμε το 
ξύσμα πορτοκαλιού, αλάτι, πιπέρι, τη ματζουράνα, το δυόσμο και 
τον μαϊντανό ψιλοκομμένα κι ανακατεύουμε καλά.  
Φύλλο πίτας  
Σε μια λεκάνη ρίχνουμε το αλεύρι και κάνοντας μια λακούβα στη 
μέση, ρίχνουμε το κρασί, το λάδι, αλάτι και πιπέρι και χλιαρό νερό 
όσο πάρει για να γίνει μια εύπλαστη ζύμη.  
Ανοίγουμε δυο φύλλα και σε λαδωμένο καλά ταψί στρώνουμε 
πρώτα το ένα, προσθέτουμε το μείγμα του μπακαλιάρου και 
κλείνουμε με το άλλο φύλλο καλά.  
Χαράζουμε την πίτα σε κομμάτια, λαδώνουμε την επιφάνεια, 
ρίχνουμε από πάνω κανέλλα και λίγο σουσάμι για νοστιμιά και 
ψήνουμε για μια ώρα σε δυνατό φούρνο στους 200 βαθμούς 
περίπου.  
ΚΡΕΜΜΥΔΟΠΙΤΑ ΙΘΑΚΗΣ
Υλικά: 
8 κρεμμύδια ροδέλες 
4 - 5 φέτες μπέικον 
1 κουτί κρέμα γάλακτος 
2 αυγά 
1 κούπα τυριά διάφορα 
μοσχοκάρυδο - πιπέρι 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ Καβουρδίζουμε λίγο το μπέικον με λίγο βούτυρο, μετά 
ρίχνουμε τα κομμένα κρεμμύδια μέχρι να μαραθούν, τα 
κατεβάζουμε απο τη φωτιά και ρίχνουμε την κρέμα, τα αυγά και τα 
τυριά. Ψήνεται 1 ώρα στο φούρνο 
Φύλλο:  
4 κούπες αλεύρι μισό κουταλάκι αλάτι μισή κούπα λάδι μισή 
κούπα κρασί 2 - 3 
κουταλιές νερό  
ΣΠΛΗΝΑ ΓΕΜΙΣΤΗ ΣΤΟΦΟΥΡΝΟ ΙΘΑΚΗΣ
Υλικά: 
Σπλήνα βοδινή 
Μισό φλιτζάνι του τσαγιού ρύζι 
Λάδι 
Κρεμμύδια 1 ψιλοκομμένο 
Σκόρδο λίγο ψιλοκομμένο 
Κεφαλοτύρι 1 φλυτζάνι του τσαγιού τριμμένο 
Αλάτι, πιπέρι, τοματίνια 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Ρίχνουμε το λάδι κι όλα τα υλικά στο τηγάνι κι όταν ροδίσουν λίγο, 
τα κατεβάζουμε. Σχίζουμε με το μαχαίρι την σπλήνα (ολόκληρη), 
προσέχοντας να μη την σχίσουμε μέχρι το άλλο άκρο. Τη 
γεμίζουμε με τη γέμιση μ' ένα κουταλάκι. Τη βάζουμε στο ταψί και 
ρίχνουμε λίγο λάδι. Ψήνεται σε μέτριο φούρνο. 
Στραπατσάδα (Βενετ. Strapazzada) 
Ζουμί πηχτό από κόκαλα, σουρωμένο κι ενισχυμένο με λίγο 
βούτυρο, ανακατεμένο με χτυπητά αυγά, αλάτι, αρκετό πιπέρι και 
λίγες σταγόνες κονιάκ. Τρώγεται καυτό. 
Μανέστρα Κολοπίμπιρι (Βενετ. Collu pimpiri [με πιπέρι]) 
Κριθαράκι με κόκκινη σάλτσα από φρέσκο κομιντόρο (ντομάτα), 
κρεμμύδια, καρότα και σέλινο, αλάτι, κανέλα, γαρύφαλλα και πολύ 
κοκκινοπίπερο. Τρώγεται κονσουμαρισμένο. 
Μανέστρα Μπούρου-μπούρου 
Σπαγγέτι κομμένο σε μικρά κομμάτια με σάλτσα φρέσκιας 
ντομάτας, κρεμμύδια, λάδι, κομμένες πατάτες και πολύ 
κοκκινοπίπερο. 
Τρώγεται είτε κονσουμαρισμένο, είτε σούπα. 
Φασούγια με πετσαλίνα 
Βενετσιάνικη πηχτή σούπα. Στην κατσαρόλα φασόλια ξερά, λάδι, 
ψιλοκομμένο κρεμμύδι,, χοιρομέρι σε κύβους, δενδρολίβανο κι 
αλατοπίπερο. 
Προαιρετικά ζωμός ντομάτας και στο τέλος λίγος ζωμός λεμονιού. 
Κορωνιά 
Είδος πουλέντας που την έφεραν πρόσφυγες από την Κορώνη. Σε 
βραστό νερό ρίχνουμε μπαρμπαράλευρο (καλαμποκάλευρο), 
αλάτι, λάδι και λίγο πιπέρι. Τρώγεται χυλωμένη. 
Ρύζι - μπίζι (Βενετ. Rizi-bizi) 
Παραδοσιακό βενετσιάνικο ριζότο (εθνικό πιάτο της Βενετίας, 
σερβιριζόταν στο Δόγη την ημέρα της γιορτής του Αγίου Μάρκου, 
25 Απριλίου). Ρύζι, μπιζέλια, ψιλοκομμένο κρεμμύδι και χοιρομέρι, 
αλάτι, πιπέρι. 
Τρώγεται όταν το ρύζι στύψει. 
Πίττα με ρύζι 
Ιδιόμορφη πίττα με ανοιγμένο φύλλο ζύμης, ρύζι και ψιλοκομμένα 
κομμάτια αρνιού σοταρισμένα με βούτυρο, κρεμμύδι, πιπέρι, 
μοσχοκάρυδο, κανέλλα και ψιλοκομμένο μαϊντανό. Η πίττα πριν 
μπει στο φούρνο περιχύνεται με 2 αυγά χτυπημένα και 
ανακατεμένα με αλεύρι, 1 ποτήρι γάλα και αλατοπίπερο, και 
πασπαλίζεται με τυρί. 
Μελιτζάνες παστρόκιο 
Μακριές φέτες τηγανιτές μελιτζάνες, πασπαλισμένες με τυρί σε 
στρώσεις στο φούρνο ανάμεσα σε αυγά βραστά σε ροδέλες, 
παντσέτα ή χοιρομέρι, σαλάδο (σαλάμι), περιχυμένες με σάλτσα 
ντομάτας με βασιλικό.  
ΡΟΖΕΔΕΣ ΓΛΥΚΟ ΚΥΘΗΡΩΝ
Υλικά: 
1300 γραμμάρια αμύγδαλα ασπρισμένα και αλεσμένα 
650 γραμμάρια ζάχαρη 
320 γραμμάρια μέλι. 
170 γραμμάρια σιμιγδάλι 
½ φλιτζάνι νερό μία κουταλιά της σούπας τριμμένη κανέλλα και 
γαρύφαλλα 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Σε μια λεκάνη ρίχνουμε όλα τα υλικά κι ανακατεύουμε καλά. Μόλις 
γίνουν ένα ομοιογενές μείγμα κόβουμε κομμάτι – κομμάτι και 
πλάθουμε σε σχήμα παρόμοιο με αυτό των κουραμπιέδων και τα 
τοποθετούμε σ' ένα ταψί που έχουμε αλείψει με βούτυρο. Τα 
βάζουμε στο φούρνο και ψήνουμε μέχρι να ροδίσουν.  
Ύστερα τα βγάζουμε και μόλις κρυώσουν τα βουτάμε στιγμιαία 
στο νερό, ένα – ένα κι αμέσως μετά τα βάζουμε σε άχνη ζάχαρη. 
ΑΧΛΑΔΑΚΙΑ ΓΛΥΚΟ ΚΥΘΗΡΩΝ
Υλικά: 700 γραμμάρια αμύγδαλα χωρίς τη φλούδα και τριμμένα 
700 γραμμάρια μέλι 1 κουταλιά της σούπας κανέλλα και 
γαρύφαλλα τριμμένα μαζί 
ζάχαρη άχνη 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Σε μια κατσαρόλα ρίχνουμε τα αμύγδαλα, το μέλι και το τρίμμα με 
την κανέλλα και τα γαρίφαλα. Βάζουμε στη φωτιά κι ανακατεύουμε 
μέχρι να γίνει ένα ρευστό μείγμα.  
Βγάζουμε από τη φωτιά, αφήνουμε να κρυώσει λίγο και έπειτα το 
ρίχνουμε σε μία επιφάνεια κι αρχίζουμε να κόβουμε από το υλικό 
και να πλάθουμε τα κομμάτια ώσπου να τους δώσουμε τη μορφή 
αχλαδιού.  
Έπειτα τα πασπαλίζουμε με άχνη. Αφήνουμε σε ένα δίσκο να 
κρυώσουν και να σφίξουν για τουλάχιστον 10 ώρες. 
Αν θέλουμε τα διακοσμούμε στο «κοτσάνι» τους με ένα κομμάτι 
γαρίφαλο.  
ΜΠΟΥΡΔΕΤΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ
ΥΛΙΚΑ: 
Ψάρι κατά προτίμηση σκορπιοί, ή χέλι, ή κοκκινόψαρο. 2 
κρεμμύδια 
3/4 ποτηριού λάδι 1/2...+ κουταλάκι γλυκού πάπρικα 
1/2 κουταλάκι γλυκού κόκκινο πιπέρι καυτερό λίγο μαύρο πιπέρι 
αλάτι Προαιρετικά 
μια κουταλιά ντομάτα πελτέ 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Κόβουμε τα κρεμμύδια με το χέρι ψιλά κομμάτια και τα 
τσιγαρίζουμε με το λάδι, ρίχνουμε και τα πιπέρια, προσθέτουμε 
νερό να βράσει το κρεμμύδι και στο τέλος το ψάρι για 10' λεπτά 
(να μη διαλυθεί).  
ΤΟΥΡΤΑ ΜΕ ΚΟΥΜ- ΚΟΥΑΤ ΚΕΡΚΥΡΑΣ
Υλικά: 
2 κουτιά σαβαγιάρ 
1 κομπόστα ανανά σε κομμάτια 
ποτό κουμ - κουάτ 
1 κιλό σαντιγύ έτοιμη ή 2 κουτιά alsa top 
αμύγδαλα καβουρντισμένα και ψιλοκομμένα 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Σ' ένα μπολ ρίχνουμε κουμ-κουάτ (τόσο ώστε να καλύψει τα 
σαβαγιάρ) και το χυμό από την κομπόστα. Βουτάμε τα σαβαγιάρ 
μέσα στο χυμό ίσα ίσα να βρεχτούνε (όχι να μουλιάσουνε).  
Τοποθετουμε τα σαβαγιάρ πρώτη στρώση σε πιατέλα και στη 
συνέχεια από πάνω τη μισή σαντιγύ. Με τρυπητό σκεύος 
πασπαλίζουμε ζάχαρη άχνη πάνω από την σαντιγύ και 
τοποθετούμε τα μισά κομματάκια ανανά.  
Πάνω από τον ανανά βάζουμε την δεύτερη στρώση σαντιγύ, τη 
ζάχαρη άχνη και τον ανανά. Το αφήνουμε στο ψυγείο για 2 ώρες.  
ΠΑΛΑΜΙΔΙ ΣΤΟ ΚΕΡΑΜΙΔΙ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Υλικά: 
1 μεγάλο παλαμίδι 
Αλάτι, πιπέρι, ρίγανή 
1 φλιτζάνι λάδι 
2 λεμόνια (το ζωμό) 
1 κλασικό κεραμίδι κεραμικό 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ Καθαρίζουμε το παλαμίδι, κόβουμε και πετάμε το 
κεφάλι και κάνουμε μια μαχαιριά σε όλο το μήκος του. 
Τοποθετούμε το ψάρι σε ένα λαδωμένο κεραμίδι και όλα μαζί μέσα 
σε ένα ταψί του φούρνου, γιατί ίσως βγάλει υγρά στο ψήσιμο.  
Ψήνουμε σε μέτριο φούρνο (170 βαθμούς). Όταν ψηθεί, το 
καθαρίζουμε από τα κόκαλα και το δέρμα, το κόβουμε κομμάτια και 
το τοποθετούμε σε πιατέλα, ρίχνοντας αλάτι, λίγο πιπέρι κι αρκετή 
ρίγανη.  
Χτυπάμε σε μπολ το λάδι και το ζωμό των λεμονιών και 
περιχύνουμε το ψάρι. Μ' αυτόν τον τρόπο μαγειρέματος, το ψάρι 
γίνεται πιο ελαφρύ και πιο πικάντικο. Αντί κεραμίδι, μπορούμε να 
χρησιμοποιήσουμε λαδωμένο πυρέξ ή ταψί.  
ΛΟΥΦΕΣ ΛΕΜΟΝΑΤΕΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Υλικά: 2 λούφες ή 2 παπιά 
1 μεγάλο κεφάλι σκόρδο 
1 - 2 κλαράκια δεντρολίβανο 
2 - 3 λεμόνια (το ζωμό), αλάτι – πιπέρι ½ - ¾ φλ. λάδι 
2 φλυτζάνια νερό 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Καθαρίζουμε και πλένουμε καλά τις λούφες και στη συνέχεια 
ρίχνουμε ξύδι για να πάρει την μυρωδιά τους και τις κόβουμε σε 
μερίδες.  
Βάζουμε λάδι στο τηγάνι και τις τηγανίζουμε ελαφρά. Σε 
κατσαρόλα ρηχή βάζουμε τα κομμάτια των πουλιών, το λάδι της 
δοσολογίας, τα σκόρδα καθαρισμένα, το δενδρολίβανο, αλάτι, 
πιπέρι και νερό. 
Τα σκεπάζουμε και τα αφήνουμε να βράσουν σε σιγανή φωτιά, 
προσθέτοντας αν χρειασθεί λίγο νερό. Όταν το κρέας των πουλιών 
μαλακώσει και μείνει με την σάλτσα του, το κατεβάζουμε από τη 
φωτιά.  
Περνάμε τη σάλτσα από πυκνό σουρωτήρι και τη ρίχνουμε στην 
κατσαρόλα να πάρει το φαγητό μια βράση πάλι. Ρίχνουμε τον 
ζωμό των λεμονιών και κουνάμε την κατσαρόλα. Αν η σάλτσα 
είναι αραιή, λιώνουμε μέσα στο λεμόνι μια κοφτή κουταλιά της 
σούπας κορν – φλάουρ κι έτσι δένει.  
Συνοδεύουμε με πατάτες τηγανητές ή πιλάφι. Είναι μια υπέροχη 
γεύση, με τον τρόπο αυτό μπορούμε να μαγειρέψουμε 
οποιοδήποτε κυνήγι. Όπως λαγούς, ορτύκια κ.τ.λ.  
ΚΟΥΛΟΥΡΙ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Υλικά: 
1 κιλό αλεύρι 
1 ποτήρι λάδι 
1 ποτήρι ζάχαρη 
1 ποτήρι κρασιού ούζο 
1 ¼ ποτήρια νερό (περίπου) 
2 φακελάκια μαγιά ή προζύμι 
λίγο αλάτι, κανέλα, γαρύφαλλα 
μάραθο, κοπανισμένα, βανίλιες, σουσάμι 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Μέσα σε λεκάνη τρίβουν το αλεύρι με το λάδι και κατόπιν ρίχνουν 
τα άλλα υλικά και τη μαγιά λιωμένη σε χλιαρό νερό. Ζυμώνουν 
καλά για να ενωθούν όλα τα υλικά.  
Κρατάνε το ¼ της ζύμης και με την υπόλοιπη πλάθουν ένα μεγάλο 
κουλούρι, που το βάζουν σε ταψί Νο 28, στο κέντρο του οποίου 
τοποθετούν ένα μεταλλικό δοχείο, για να μην κλείσει η τρύπα του 
κουλουριού. Με το ¼ της ζύμης που φύλαξαν πλάθουν πλεξίδες 
και λουλούδια και στολίζουν το κουλούρι.  
Πάνω στα σχέδια μπήγουν και ασπρισμένα αμύγδαλα. Ψήνεται σε 
μέτριο φούρνο. Το κουλούρι της Νύφης το φτιάχνειη μάνα της 
νύφης και το στέλνει μαζί με τα προικιά στο σπίτι του γαμπρού. Το 
κόβουν όταν στρώνουν το κρεβάτι της νύφης τη Δευτέρα και το 
μοιράζουν στους παρευρισκόμενους (οι γάμοι πάντα γίνονται 
Κυριακές). 
Σήμερα, όσοι ακολουθούν το έθιμο, το προσφέρουν μαζί με τα 
γλυκά στο τραπέζι του γάμου.  
ΤΥΡΟΠΙΤΑ ΚΟΥΛΟΥΡΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Υλικά: 
10 φύλλα χωριάτικα 
1 κιλό τυρί φέτα 
6 αβγά 
1 ποτήρι γάλα 
2 ποτήρια λάδι 
λίγο δυόσμο και πιπέρι 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Τρίβουμε το τυρί και το ανακατεύουμε με το δυόσμο, το πιπέρι και 
τα αβγά. Ρίχνουμε στη γέμιση το γάλα και μισό ποτήρι λάδι. 
Λαδώνουμε ένα ταψί και στρώνουμε δύο φύλλα λαδωμένα μεταξύ 
τους. 
Από πάνω βάζουμε μία ποσότητα της γέμισης. Στρώνουμε άλλα 
δύο φύλλα, λαδωμένα. Και γέμιση. Συνεχίζουμε έτσι μέχρι να μας 
τελειώσει η γέμιση. Κρατάμε δύο φύλλα για το τέλος και τα 
λαδώνουμε. 
Ραντίζουμε με λίγο νερό και ψήνουμε σε 200 βαθμούς για μια ώρα 
περίπου.  
ΜΠΡΙΑΝΟΠΙΤΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Υλικά: 
1 ποτήρι του κρασιού ρύζι 
3-4 κολοκυθάκια 
200 γρ. τυρί φέτα τριμμένη 
1 μικρό κρεμμύδι 
1 ποτήρι νερού λάδι 
½ ποτήρι γάλα 
αλάτι πιπέρι ρίγανη 
6 λεπτά φύλλα 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
Τρίβουμε τα κολοκυθάκια στον τρίφτη και τα αφήνουμε για 2 ώρες 
να στραγγίσουν. Τα ανακατεύουμε σε μία λεκάνη με όλα τα 
υπόλοιπα υλικά.  
Λαδώνουμε ένα ταψί και στρώνουμε ένα φύλλο. Το λαδώνουμε. 
Απλώνουμε άλλο φύλλο και απλώνουμε τη μισή γέμιση από 
πάνω, Βάζουμε ένα ακόμη φύλλο και την υπόλοιπη γέμιση. Στο 
τέλος βάζουμε τα υπόλοιπα φύλλα αφού τα λαδώσουμε το καθένα 
ξεχωριστά.  
Ραντίζουμε το τελευταίο φύλλο με λίγο νερό και ψήνουμε για μία 
ώρα σε μέτριο φούρνο.  
ΜΑΡΙΔΟΠΙΤΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Υλικά: 2 φύλλα ζυμωτά 
1 κιλό περίπου μαριδάκι ψιλό (λεπτό) ¾ φλ. Λάδι 
1 μεγάλο κρεμμύδι 2 ώριμες ψαχνομένες ντομάτες 
200γρ. περίπου τυρί χωριάτικο μαϊντανό, αλάτι, πιπέρι 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ  
Κόβουμε τα κεφάλια από το μαριδάκι, πλένουμε καλά και το 
αλατίζουμε μέσα σε σουρωτήρι. Λαδώνουμε το ταψί και 
τοποθετούμε τα δύο φύλλα ώστε να εξέχουν από τα χείλη και τα 
λαδώνουμε κι αυτά.  
Τοποθετούμε το μαριδάκι ακτινωτά στο ταψί, πιπερώνουμε και 
κόβουμε το κρεμμύδι λεπτές ροδέλες, από πάνω τους τρίβουμε τις 
αποφλοιωμένες ντομάτες με τον κρεμμυδοκόφτη, ψιλοκόβουμε 
τον μαϊντανό και το τυρί σ' όλη την επιφάνεια και τέλος ρίχνουμε 
το λάδι από πάνω να πάει παντού.  
Γυρίζουμε τα φύλλα προς τα μέσα, να κάνουν κόγχη. Ψήνουμε 
στους 170βαθμούς περίπου. 
Η μαριδόπιτα είναι μια καθαρά Λευκαδίτικη πίτα με ιδιάζουσα, 
πικάντικη γεύση. 
Μπορούμε να την γευτούμε για λίγο χρονικό διάστημα, τον 
Σεπτέμβρη γιατί το μαριδάκι πρέπει να είναι πολύ μικρό. 
Υπάρχουν παραλλαγές της πίτας. Κάποιες νοικοκυρές σκεπάζουν 
την πίτα από πάνω με φύλλα ή χυλό από αλεύρι και νερό. 
ΨΑΡΙ ΣΑΒΟΡΟ (Κέρκυρα)
Υλικά 
1 - 1 ½ κιλό ψάρια μαρίδες ή κουτσομούρες ή παλαμίδι ή χέλια 
½ - 1 ποτήρι λάδι 
1 ποτήρι ξύδι 
1 κεφάλι σκόρδο 
1 ματσάκι δεντρολίβανο 
2 - 3 φύλλα δάφνης 
1 - 2 φλιτζάνια σταφίδα μαύρη 
Εκτέλεση  
Καθαρίζουμε τα ψάρια, τα πλένουμε και τα αλατίζουμε μέσα σε 
σουρωτήρι. Τα τηγανίζουμε κανονικά και τα τοποθετούμε σε 
πήλινο ταβά ή σε σκεύος πυρέξ ή εμαγιέ.  
Κατόπιν στο τηγάνι, αφού πετάξουμε το λάδι και το πλύνουμε, 
ρίχνουμε ελάχιστο νερό, τα ψιλοκομμένα σκόρδα και τα 
φυλλαράκια από το δεντρολίβανο. Τα αφήνουμε να πάρουν λίγες 
βράσεις, μέχρι να μαλακώσει το σκόρδο. 
Προσθέτουμε όλα τα υπόλοιπα υλικά, ανακατεύουμε για λίγο και 
τα αφήνουμε να πάρουν μερικές βράσεις ακόμη. Με τη σάλτσα 
αυτή περιχύνουμε τα ψάρια ώστε να καλυφθούν. Όταν κρυώσει, 
μπορεί να φαγωθεί. Μ' αυτόν τον τρόπο μαγειρέματος τα ψάρια 
μπορούν να διατηρηθούν για πολύ καιρό. Είναι μια νοστιμιά που 
συνηθίζεται ακόμη στα ψαροχώρια και στη Χώρα.  
ΣΟΦΙΓΑΔΟ (Κέρκυρα)
Υλικά 
1 ½ κιλό βοδινό μοσχαρίσιο ψαχνό κρέας (περίπου) 
½ - ¾ φλυτζανιού λάδι 
2 κρεμμύδια 1 κεφάλι σκόρδομ1 ποτήρι του κρασιού πετιμέζι 
½ ποτήρι του κρασιού ξύδι 1 ματσάκι δεντρολίβανου 
1 κοφτή κουταλιά πελτέ ντομάτας (προαιρετικό) αλάτι - πιπέρι, 
νερό 
5 - 6 κυδώνια καθαρισμένα και κομμένα φέτες ή τις ανάλογες 
πατάτες 
Εκτέλεση 
Κόβουμε το κρέας σε κομμάτια, το πλένουμε και το βάζουμε στην 
κατσαρόλα με το λάδι να τσιγαρισθεί. 
Όταν αρχίσει να ροδίζει ελαφρά, ρίχνουμε τα χοντροκομμένα 
κρεμμύδια και τα γυρίζουμε στην κατσαρόλα να ροδίσουν και 
αυτά. Σβήνουμε το φαγητό με το ξύδι και προσθέτουμε το πετιμέζι, 
τις σκελίδες τα σκόρδα ακαθάριστες, το δεντρολίβανο, αλάτι 
πιπέρι, αρκετό νερό και σκεπάζουμε να βράσει σε μέτρια φωτιά. 
Ίσως χρειασθεί νερό κατά το βράσιμό του.  
Όταν το κρέας είναι σχεδόν έτοιμο, ρίχνουμε τα κυδώνια ή τις 
πατάτες και το αφήνουμε να βράσει. Προσέχουμε μήπως λιώσουν 
τα κυδώνια. Πρέπει να μείνει με μια πυκνή καστανή σάλτσα. 
Σερβίρουμε το κρέας σε πιατέλα, μαζί με τα κυδώνια. Αν μας 
φαίνεται γλυκό μπορούμε να προσθέσουμε αλάτι. Η παλιά 
συνταγή είχε περισσότερο πετιμέζι (1 ποτήρι του νερού).  
Το σοφιγάδο είναι ένα πολύ παλιό φαγητό της χώρας. Έχει την 
καταγωγή του από την εποχή της ενετοκρατίας. Έχει μια 
ιδιάζουσα γλυκόξινη γεύση που μοιάζει με γεύσεις της σύγχρονης 
κουζίνας.  
ΛΑΔΟΚΟΥΛΟΥΡΑ (Λευκάδα)
Μαλακά και αφράτα κουλούρια που μοσχοβολάνε!!! 
Υλικά 
1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις 
1 φακελάκι μαγιά 
1 κρασοπότηρο ζάχαρη 
1 ποήρι ελαιόλαδο 
1 φλιτζανάκι ούζο 
1/2 κ.σ. κανέλλα 
1/2 κ.σ. γαρύφαλλο 
1 κ.γ. αλάτι 
1 κ.σ. μάραθο τριμμένο (ξερό) ή γλυκάνισο 
νερό όσο τραβήξει 
Οδηγίες 
1. Τα ζυμώνουμε όλα μαζί σε λεκάνη εκτός από το νερό. 
2. Προσθέτουμε λίγο λίγο το νερό μέχρι να ξεκολάει η ζύμη απ' τα 
χέρια. Αφήνουμεκαμιά ώρα να ξεκουραστεί και να φουσκώσει σε 
ζεστό μέρος. 
3. Πλάθουμε τα κουλούρια στο κλασικό μακρόστενο σχήμα 
λαδόνοντας που και που τα χέρια, τα τοποθετούμε σε λαδομένο 
ταψί και τα αφήνουμε όλη τη νύχτα να φουσκώσουν (αν τα 
φτιάξουμε το βράδυ) 
4. Τα ψήνουμε το πρωί σε μέτριο προθερμασμένο φούρνο να 
πάρουν καφέ χρώμα (αλλιώς αν τα φτιάξουμε τη μέρα αφήστε τα 
4-5 ώρες και μετά ψήστε τα. Εγώ τα άφησα στο μπολ σκεπασμένα 
πάνω στο καλοριφέρ και έγιναν 3πλάσια και αφρός!!) 
Λίγα μυστικά ακόμα 
Βγαίνουν αρκετά κουλούρια και μεγάλα,φουσκωτά! Οπότε 
προσέξτε να τα πλάσετε λεπτά και μακρυά για να μην βγούν σαν 
φρατζολάκια! 
ΛΑΔΟΠΙΤΑ (Λευκάδα)
Παραδοσιακό γλύκισμα. Ιδανικό για όσους δε νηστεύουν το λάδι. 
Υλικά 
3 ποτήρια λάδι 
3 ποτήρια νερό 
2 ποτήρια ζάχαρη 
σουσάμι, κανέλλα, αμύγδαλα ασπρισμένα ολόκληρα 
1 κιλό περίπου αλεύρι 
1 χούφτα σιμιγδάλι 
Εκτέλεση 
1. Βράζουμε το νερό με τη ζάχαρη για 10 λεπτά και το φυλάμε να 
είναι ζεστό. 
2. Βάζουμε το λάδι (αφού κρατήσουμε δύο δάκτυλα από το τρίτο 
ποτήρι) σε ρηχή κατσαρόλα στη φωτιά να κάψει. Κατόπιν 
ρίχνουμε σιγά-σιγά το αλεύρι και το σιμιγδάλι, τόσο ώστε να γίνει 
ένας πολύ πυκνός χυλός και ανακατεύουμε διαρκώς με ξύλινη 
κουτάλα ή σπάτουλα πάντα πάνω σε μέτρια φωτιά μέχρι να πάρει 
καστανό σκούρο χρώμα.  
Προσθέτουμε τότε σιγά-σιγά το ζεστό σιρόπι και συνεχίζουμε το 
ανακάτεμα μέχρι να απορροφηθούν τα υγρά. Γίνεται ένας ελαφρύς 
χαλβάς. Τον στρώνουμε στο ταψί αφού το πασπαλίσουμε με 
σησάμι και τον πατάμε για να ισιώσει η επιφάνειά του. 
Πασπαλίζουμε με σουσάμι, χαράζουμε την πίτα σε ρόμβους και 
βάζουμε από ένα αμύγδαλο στο κάθε ρόμβο. 
3. Ψήνουμε στους 200 (σε προθερμασμένο φούρνο) για 15 λεπτά 
και μετά στους 180 για 40-45' περίπου. Δοκιμάζουμε με ένα μαχαίρι 
αν ξεκολλάει η ζύμη από τα τοιχώματα του ταψιού. Τότε η πίτα 
είναι έτοιμη. 
4. Πασπαλίζουμε με κανέλλα και λίγη ζάχαρη. Την κόβουμε όταν 
κρυώσει. 
ΤΖΑΛΕΤΙΑ (Κέρκυρα) [από κα Λαμπρινή Παναγιωτοπούλου]
Υλικά 
750 γρ.καλαμποκάλευρο 
250 γρ. αλεύρι μαλακό Μαγιά & αλάτι 
Ελαιόλαδο για τηγάνισμα Σταφίδες (προαιρετικά) 
Εκτέλεση  
Ανακατεύουμε τα υλικά να γίνουν χυλός,αφήνουμε να φουσκώσει 
,ζεσταίνουμε ελαιόλαδο,ρίχνουμε κουταλιές από το 
μείγμα,αφήνουμε να ψηθούν και στραγγίζουμε σε απορροφητικό 
χαρτί. Σερβίρουμε με άχνη & κανέλα 
Συνοδεύουμε με κουμ-κουατ γλασέ ή κυδώνι μουσκεμένο σε 
τσίπουρο. 
Η ονομασία προήλθε από το κίτρινο χρώμα του γλυκού (giallo) 
Φτιάχνεται στις ονομαστικές εορτές και την παραμονή της γιορτής 
του Αγ.Σπυρίδωνα 
ΠΑΣΤΙΤΣΑΔΑ (Κέρκυρα)
Υλικά 
2 κιλά μοσχάρι 
1 κιλό μακαρόνια χοντρά νούμερο 5 
2 κουταλιές σούπας βούτυρο (Κέρκυρας) 
½ φλιτζάνι λάδι 
5 μεγάλα κρεμμύδια 
6 σκελίδες σκόρδο 
Αλάτι Πιπέρι Κόκκινο πιπέρι καυτερό σε ποσότητα της αρεσκείας 
μας 
1 πρέζα ζάχαρη 4 κουταλιές πελτέ ¾ του φλιτζανιού κρασί κόκκινο 
4 κουταλιές σούπας ξύδι 
Εκτελεση  
Κόβουμε το κρέας σε κομμάτια, το πλένουμε, το βάζουμε σε βαθιά 
κατσαρόλα με το λάδι και το τσιγαρίζουμε καλά. Ρίχνουμε το 
κρεμμύδι, συνεχίζουμε το τσιγάρισμα και σβήνουμε σιγά-σιγά με 
το ξύδι.  
Χαμηλώνουμε τη φωτιά αρκετά και το  αφήνουμε να σιγοβράσει 
μέχρι να μαλακώσει το κρέας.  
Στη συνέχεια προσθέτουμε το σκόρδο, 2 κουταλάκια σπετσιέρικο, 
μείγμα από κανέλλα σκόνη, γαρύφαλλο, μοσχοκάρυδο, δάφνη, 
μπαχάρι και κύμινο, τα τσιγαρίζουμε όλα μαζί και τα σβήνουμε με 
κρασί.  
Προσθέτουμε ζεστό νερό μέχρι να σκεπαστεί το κρέας, 
σκεπάζουμε τη κατσαρόλα και αφήνουμε το φαγητό να βράσει σε 
χαμηλή φωτιά.  
Όταν το κρέας είναι αρκετά μαλακό, ρίχνουμε τον πελτέ διαλυμένο 
σε λίγο ζεστό νερό, το αλάτι και αφήνουμε να βράσει μέχρι να 
πυκνώσει πολύ η σάλτσα.   
Εν τω μεταξύ έχουμε βράσει τα μακαρόνια, υπολογίζοντας το 
φαγητό να είναι ταυτόχρονα έτοιμο, τα σουρώνουμε και τα 
ζεματάμε με το βούτυρο Κέρκυρας.  
Στη «σκουτέλα» (πιατέλα-γαβάθα) που θα σερβίρουμε, βάζουμε 
σάλτσα (όχι όλη) και ανακατεύουμε τα μακαρόνια. 
Ρίχνουμε τριμμένο τυρί (αν βρεθεί Κερκυραϊκή γραβιέρα), το κρέας 
και τέλος την υπόλοιπη σάλτσα. Σημειώσεις: Το φαγητό είναι 
πολύ πικάντικο (για κρασί). Στην Κέρκυρα συνήθως «ακούγεται» η 
κανέλλα λίγο παραπάνω.  
ΣΟΦΡΙΤΟ (Κέρκυρα)
Υλικά 
1 κιλό μοσχαρίσιο κρέας 
 Αλάτι – πιπέρι  
Αλεύρι  
Λάδι  
Μαιντανός – σκόρδο 
Εκτέλεση  
Κόβουμε το κρέας σε φέτες και τις χτυπάμε ελαφριά. 
Ανακατεύουμε το αλεύρι με το αλατοπίπερο και τις αλευρώνουμε.  
Στο τηγάνι ζεσταίνουμε μπόλικο λάδι και σοτάρουμε το κρέας. Σε 
μια κατσαρόλα έχουμε ψιλοκόψει το μαϊντανό με το σκόρδο , το 
σοτάρουμε με το λάδι και βάζουμε τις σοταρισμένες φέτες το 
κρέας. 
Βάζουμε λίγο ζεστό νερό και το αφήνουμε να σιγοβράσει για μια 
ώρα. Σερβίρετε με πουρέ πατάτες ή ζυμαρικά.  
ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΣΑΛΑΤΑ (Κέρκυρα)
Υλικά για μια σαλατιέρα 4-5 μεγάλα πορτοκάλια ζουμερά 
1 κρεμμύδι κομμένο σε ροδέλες 
1 φλιτ. Τσαγιού ελαιόλαδο 
Χυμό από 1 λεμόνι 
Αλάτι, κοκκινοπίπερο 
Ετοιμασία 
Καθαρίζουμε τα πορτοκάλια από του φλούδι τους κόβοντάς τα 
βαθιά να φανεί η σάρκα τους. Μετά τα κόβουμε σε κύβους. Τα 
βάζουμε σε μπολ.  
Σκορπάμε από πάνω τις ροδέλες του κρεμμυδιού. Τα περιχύνουμε 
με λεμόνι και λάδι και με μπόλικο αλάτι και κοκκινοπίπερο.  
Απλή πλην πεντανόστιμη. Στη Κέρκυρα καλλιεργείται πολύ το 
πορτοκάλι. Ένας από τους Άγγλους διοικητές της επί 
Αγγλοκρατείας έφερε την πορτοκαλλιέργεια στην Κέρκυρα. 
Σε αυτόν οφείλεται και η ομώνυμη ποικιλία πορτοκαλιών Μέρλιν. 
Οι Κερκυραίοι την εποχή εκείνη το χρησιμοποίησαν ακόμα καιστις 
σαλάτες τους. Έτσι λοιπόν προέκυψε τούτη η πεντανόστιμη 
πορτοκαλοσαλάτα πουσερβίρεται μαζί με κρεμμύδι και μπόλικη 
πάπρικα σε σκόνη.  
ΠΑΣΤΑ –ΦΡΟΛΑ (Κέρκυρα)
Υλικά 
1 φλυτζάνι βούτυρο 
1 φλυτζάνι ζάχαρη 
3 αυγά – τα ασπράδια μαρέγκα 
½ κουταλάκι μπεϊκιν – λίγη σόδα 
Ξύσμα πορτοκαλιού 
3 φλυτζάνια αλεύρι για όλες τις χρήσεις 
1 βάζο μαρμελάδα 
Ετοιμασία Χτυπάμε το βούτυρο με την ζάχαρη Ρίχνουμε ένα – ένα 
τα κροκάδια και το ξύσμα. Αναμιγνύουμε το μπεϊκιν με την σόδα 
και το αλεύρι. Τα προσθέτουμε στο μείγμα εναλλάξ με την μαρέγκα 
Ζυμώνουμε ελαφρά.  
Στρώνουμε τα 2/3 της ζύμης σε ταψί και πλάθουμε κορδόνι γύρω  
του. Απλώνουμε την μαρμελάδα και με την υπόλοιπη ζύμη 
πλάθουμε κορδόνια για να στολίσουμε την επιφάνεια. 
Ψήνουμε για 1 ώρα στους 180 βαθμούς έως ότου ρόδίσει ελαφρά η 
ζύμη.  
Kουνέλι ζακυνθινό με ντόπιο λαδοτύρι
Στη ζακυνθινή κουζίνα, το κουνέλι κατέχει εξέχουσα θέση. Είναι 
κρέας που το μαγειρεύουν τόσο οι ντόπιοι, όσο και οι ταβέρνες, με 
πολλούς διαφορετικούς τρόπους: 
κουνέλι σάρτσα (σάλτσα), κουνέλι σάλτσα γεμιστό, στο φούρνο με 
πατάτες, σουβλιστό, λεμονάτο, κρασάτο στη γάστρα, με 
δεντρολίβανο κλπ.  
Στην Πάτρα, όταν λέγαμε κουνέλι στιφάδο, εννοούσαμε με πολλά 
μικρά κρεμμύδια. Εδώ, κουνέλι στιφάδο δεν υπάρχει. Όταν εδώ 
λένε στιφάδο, εννοούν με κόκκινη σάλτσα.  
Το ντόπιο λαδοτύρι, είναι τυρί που φτιάχνεται από πρόβειο γάλα, 
με έντονη μυρωδιά και πιπεράτη πικάντικη γεύση όσο ωριμάζει. 
Εμείς εδώ, το ξεχωρίζουμε σε νιο (νέο) ή παλαιωμένο. 
Καθώς ξεκινάει η ωρίμανσή του στο λάδι είναι μαλακό και με ήπια 
γεύση. Στην τελική φάση της ωρίμανσής του, σκληραίνει ελαφρώς, 
είναι πικάντικο και πιπεράτο με έντονη μυρωδιά, γεύση και οσμή 
που είτε τη λατρεύεις, είτε όχι. Εμένα μου αρέσει πολύ όταν είναι 
νιο. Μαλακό με ήπια γεύση. Για τη μαγειρική όμως, ιδανικό είναι 
να είναι ωριμασμένο! Το ντόπιο λαδοτύρι, δε λείπει από τις 
ζακυνθινές σπεσιαλιτέ. 
Και μια και μου χάρισαν πρόσφατα 2 κουνελάκια, το ένα έγινε 
στιφάδο με κρεμμύδια και το άλλο έγινε χτες παραδοσιακά με 
λαδοτύρι, με τυρί που είχα πάρει από τις Μελισσιώτισσες. 
Ήταν κάτι παραπάνω από νόστιμο! Τα άσπρα κομματάκια που 
βλέπετε πάνω στο κουνέλι, είναι το τυράκι που έχει λιώσει!   
Kουνέλι ζακυνθινό με ντόπιο λαδοτύρι
Υλικά 
1 κουνέλι τεμαχισμένο σε μερίδες 
λίγο ξύδι* 
1/3 κούπας ελαιόλαδο* 
½ κούπα κόκκινο κρασί 
2-3 κ. σ. πάστα ντομάτας 
4-5 σκελίδες σκόρδο* λιωμένες ή ψιλοκομμένες 
1 φύλλο δάφνης 
4 γαρίφαλα 
1 ξύλο κανέλλας 
αλάτι 
πιπέρι 
ρίγανη 
1 μεγάλο κομμάτι λαδοτύρι ώριμο (σκληρό) 
Εκτέλεση  
Πλένουμε το κουνέλι και το βάζουμε σε λεκάνη με νερό και λίγο 
ξύδι να το καλύπτει, ή το βρέχουμε μόνο με το ξύδι. Αφήνουμε να 
σταθεί μερικές ώρες έτσι (συνήθως το αφήνω όλη νύχτα). 
Ζεσταίνουμε το λάδι και τηγανίζουμε το κουνέλι από όλες τις 
πλευρές. Προσθέτουμε το σκόρδο, αφήνουμε λίγο να μαγειρευτεί 
μαζί με το κουνέλι καθώς τηγανίζεται και τα σβήνουμε με το κρασί. 
Προσθέτουμε νερό να το μισοκαλύπτει και όλα τα υπόλοιπα υλικά, 
εκτός από τη ρίγανη και το λαδοτύρι. 
Βράζουμε μέχρι να μαλακώσει το κουνέλι. Εγώ το έκλεισα σε 
χύτρα για 15 λεπτά και ήταν έτοιμο. Το άνοιξα και το άφησα λίγο 
να βράσει για να εξατμιστούν τα περιττά υγρά και να μείνει μόνο 
με τη σάλτσα. Στο τέλος του μαγειρέματος προσθέτουμε τη ρίγανη 
και όσο λαδοτύρι θέλουμε, κομμένο σε μικρά κομμάτια. 
Σερβίρουμε με πατάτες τηγανητές ή ζυμαρικά.  
Ντομάτες με αυγά 

Υλικά 
1 κιλό ντομάτες ώριμες (5 μέτριες) τριμμένες στο τρίφτη του 
κρεμμυδιού ή 2 κονσέρβες 
ψιλοκομμένα ντοματάκια των 400 γρ. 
6 σκελίδες σκόρδο ή και περισσότερες, ψιλοκομμένες 
4 κ. σ. ελαιόλαδο ή και περισσότερο 
½ κ. γ. ρίγανη 
½ κ. γ. αλάτι 
1 πρέζα πιπέρι 
1 κ. γ. ζάχαρη  112
4-6 αυγά 
Εκτέλεση  
Ξεφλουδίστε τις ντομάτες και πιέστε ελαφρώς να βγουν τα πολλά 
σπόρια. Τρίψτε τις στον τρίφτη του κρεμμυδιού. Μέσα σε ένα 
φαρδύ τηγάνι, ζεστάνετε το λάδι και ρίξτε το ψιλοκομμένο σκόρδο. 
Γυρίστε το στο λάδι για 1-2 λεπτά και ρίξτε τη ντομάτα.  
Βράστε σε δυνατή φωτιά για 10 λεπτά. Χαμηλώστε τη φωτιά, 
προσθέστε ½κούπα νερό και βράστε για άλλα 20 λεπτά. Κατά το 
τέλος του 20λέπτου, προσθέστε το αλατοπίπερο, τη ρίγανη, τη 
ζάχαρη και ανακατέψτε. 
Σπάστε ένα-ένα αυγό και βάλτε το καθένα προσεχτικά στη σάλτσα. 
Μην ανακατέψτε καθόλου. Βράστε για άλλα 10 λεπτά, μέχρι να 
πήξουν τα αυγά. Αλατίστε από πάνω τα αυγά λιγάκι. Μόλις 
πήξουν τα ασπράδια των αυγών, το φαγητό είναι έτοιμο.  
Σερβίρεται με τηγανητές πατάτες ή σκέτο, με φρεσκοψημένο ψωμί. 
Παστελάκια με αμύγδαλο
Υλικά 
280 γρ. Σουσάμι 300 γρ. μέλι 
1/2 κ. γ. κανέλλα 
50 γρ. αμύγδαλα καβουρντισμένα και χοντροκοπανισμένα 
2 κ. σ. λικέρ τεντούρα (αν δεν έχετε, δεν πειράζει) 
Εκτέλεση  
Βάζουμε το σουσάμι σε αντικολλητικό τηγάνι, σε μέτρα φωτιά και 
το καβουρντίσουμε για λίγα λεπτά, γυρίζοντάς το με ξύλινη 
κουτάλα. Όταν λέμε καβουρντίζουμε, εννοούμε να πάρει εκείνο το 
χρυσαφί.
Προσοχή, γιατί το σουσάμι αρπάζει εύκολα. 
Όταν γίνει χρυσαφί, ρίχνουμε το μέλι και αφήνουμε να βράσει για 
3-4 λεπτά. Παράλληλα ρίχνουμε την κανέλλα και τα αμύγδαλα. Το 
μίγμα, θα καταλάβετε ότι είναι έτοιμο, αν, ρίχνοντας λίγο από αυτό 
σε ένα ποτήρι με νερό στερεοποιείται. Για τους έχοντες ειδικά 
θερμόμετρα για υψηλές θερμοκρασίες, το μίγμα πρέπει να φτάσει 
τους 120 βαθμούς Κελσίου . Αφού έχει γίνει το μίγμα, αποσύρουμε από τη φωτιά και ρίχνουμε την τεντούρα. Αν δεν έχετε, δεν πειράζει. 
Αφήνουμε λίγο να πέσει η 
θερμοκρασία του, μέχρι να στρώσουμε μια λαδόκολλα σε ρηχό 
παραλληλόγραμμο ταψί. Μην σας ανησυχεί αν θα φτάσει το μίγμα 
για όλο το ταψί. Αρκεί να είναι παραλληλόγραμμο και όχι πολύ 
μικρό. 
Στρώνουμε λαδόκολλα σε όλο το μήκος του ταψιού και τη 
λαδώνουμε ελαφρώς. Ρίχνουμε το μίγμα, αρχίζοντας από την 
άκρη προς το κέντρο. Αν το ταψί σας είναι το μεγάλο του 
φούρνου, θα φτάσει το υλικό περίπου μέχρι τη μέση του ταψιού. 
Γυρίσουμε τη λαδόκολλα που έχει μείνει χωρίς υλικό, πάνω από 
το παστέλι. Με ένα μικρό πλάστη, ή ακόμα και με το χέρι μας, 
πατικώνουμε το παστέλι να είναι ίσιο σε πάχος παντού. 
Διορθώνουμε τις άκρες να είναι ισομεγέθεις.   
Αν δεν γυρίσετε τη λαδόκολλα, λαδώστε ελαφρώς τον πλάστη 
γιατί αλλιώς κολλάει το ζεστό παστέλι. Αφήνουμε να κρυώσει λίγο 
ακόμα, αλλά όχι να κρυώσει εντελώς. Με ένα μαχαίρι, χαράζουμε 
σε βάθος το παστέλι σε μικρά κομμάτια ή στο μέγεθος που 
θέλουμε. 
Βυθίζουμε κάθε φορά το μαχαίρι σε ποτήρι με νερό, για να μην 
κολλάει. Αφήνουμε το παστέλι να κρυώσει έτσι όπως είναι 
χαραγμένο. Όταν κρυώσει, κόβουμε το παστέλι στα κομμάτια που 
το χαράξαμε. Φυλάμε σε κουτί που κλείνει ή τυλίγουμε με 
σελοφάν. 
Tip: τα αμύγδαλα ήταν λίγα, αλλά τη στιγμή που μου την έδωσε να 
τα φτιάξω για το καμπ, δεν είχα άλλα. Μπορείτε να προσθέσετε 
περισσότερα και να είναι πολύ χοντροκομμένα. Το παστέλι θα 
σκληραίνει καθώς θα κρυώνει.  115
Ζακυνθινά παξιμάδια χωριάτικα
(για μία δόση, δηλαδή 2 μεγάλα κουλούρια ή 4 μικρά) 
Υλικά 
3/4 κούπας λάδι 
3/4 κούπας κρασί λευκό (ή κόκκινο) 
1/2 κούπα χυμό πορτοκαλιού 
4 κ. γλ. μπέικιν πάουντερ 
1/2 κ. γλ. σόδα 
1/2 κ. γλ. κανέλλα σκόνη 
1/4 κ. γλ. γαρίφαλο σκόνη 
2 κ. γ. γλυκάνισο σπόρους 
1 κ. γ. ξύσμα πορτοκαλιού ή εκχύλισμα πορτοκαλιού σε σκόνη 
1 κούπα σταφίδες μαύρες (ή μαύρες και ξανθές μαζί) 
1 κούπα ζάχαρη 
750 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις (ας υπάρχει λίγο παραπάνω 
μήπως χρειαστεί) 
Προαιρετικά: Σουσάμι για το στόλισμα 
Εκτέλεση 
Μέσα σε ένα μπωλ βάζουμε τα υγρά υλικά (λάδι, χυμό 
πορτοκαλιού, κρασί). 
Προσθέτουμε τη ζάχαρη, τις σταφίδες, το γλυκάνισο, τα μυρωδικά 
και ανακατεύουμε με το χέρι μας για να λιώσει λίγο η ζάχαρη. 
Προσθέτουμε ένα μέρος από το αλεύρι, τη σόδα και το μπέικιν 
πάουντερ και ανακατεύουμε για να πάνε παντού τα διογκωτικά. 
Ρίχνουμε και το υπόλοιπο αλεύρι σιγά-σιγά, μέχρι να το πάρει 
όλο. Αν κολλάει στα χέρια μας η ζύμη, προσθέτουμε 1 κουταλιά 
αλεύρι ακόμα, έτσι ώστε να έχουμε μια ζύμη σαν των κουλουριών, 
να πλάθεται δηλαδή χωρίς να κολλάει. 
Πλάθουμε 2 μεγάλα μακρόστενα κουλούρια (σαν φρατζόλα), τα 
τοποθετούμε σε ταψί με αντικολλητικό χαρτί ή σε λαδωμένο ταψί  116
και τα χαράζουμε σε στενόμακρα κομμάτια πάχους ενός δαχτύλου, 
χωρίς να τα ξεχωρίσουμε με το μαχαίρι και να αποκολληθούν το 
ένα από το άλλο. Μπορούμε αν θέλουμε να βάλουμε σουσάμι από 
πάνω. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 160-180 
βαθμούς για 50-60 λεπτά σε πάνω κάτω αντιστάσεις, ανάλογα 
πόσο σκληρά τα θέλουμε. Αφού περάσει μισή ώρα ψησίματος (και 
παραπάνω) τα βγάζουμε και τα ξαναχαράζουμε μέχρι κάτω, να 
αποκολληθούν το ένα από το άλλο. Αν έχουν πάρει χρώμα από 
κάτω, τα γυρίζουμε στην πάνω αντίσταση. 
Αν έχουν χρώμα κι εκεί, βάζουμε αλουμινόχαρτο. Ξαναβάζουμε 
στο φούρνο και συνεχίζουμε το ψήσιμο. Tips: Αν κολλάει το 
μαχαίρι στη ζύμη καθώς τα χαράζουμε, μπορούμε να το βουτάμε 
σε αλεύρι. Την ώρα που θα τα βγάλουμε, αν τα θέλουμε πιο 
σκληρά ή αν μας φαίνονται άψητα, τα "ξαπλώνουμε" στο πλάι και 
τα ψήνουμε λίγο ακόμα. Δεν ανακατεύουμε τη σόδα με το χυμό 
πορτοκαλιού, γιατί έτσι χάνεται η φουσκωτική της δράση. Είναι 
προτιμότερο να ανακατεύεται απευθείας στα υγρά ή στο αλεύρι.  
Κι άλλα tips: Μπορείτε να βάλετε περισσότερη κανέλλα, γαρίφαλο 
και γλυκάνισο αν θέλετε. Στο βιβλίο γράφω, ότι με αυτή τη ζύμη 
πλάθω 2 μεγάλα κουλούρια (όπως σε όλες τις παραπάνω φωτό).  
Επειδή όμως πραγματικά βγαίνουν πολύ μεγάλα παξιμάδια (είναι 
για χόρταση ντε!) σας προτείνω, μια και προσέχουμε και τη 
γραμμή μας, να κάνετε 4 κουλούρια, όπως έκανα στην εκπομπή 
(παρακάτω φωτό). 
Θα βγουν μικρότερα τα παξιμαδάκια μας. Αν τα κουλούρια μας 
είναι 2, άρα και μεγαλύτερα, η ώρα ψησίματος είναι γύρω στα 50-
60 λεπτά, πάντα ανάλογα πόσο σκληρά τα θέλετε.  
Αφού κάνουμε 4 κουλούρια, η ώρα ψησίματος μειώνεται σε 40 
λεπτά ή μέχρι να πάρουν χρώμα πάνω-κάτω τα παξιμάδια. 
Θυμηθείτε αν έχετε δυνατό φούρνο, να τα ανεβάζετε στο ψηλό 
ράφι του φούρνου σας, για να μην αρπάζουν από κάτω. Στο δικό 
μου φούρνο, τα 4 κουλούρια ψήθηκαν στους 160 βαθμούς για 40 
λεπτά. 
Ίσως χρειαστεί να ανεβάσετε στο δικό σας φουρνο στους 180 
βαθμούς. Ο καθένας γνωρίζει καλύτερα το φούρνο του και τις 
ανάγκες του.  
Καλαμπομαγέρεμα το ζακυνθινόν
Υλικά για 6 μπωλάκια 
1,5 λίτρο νερό 
13 κ. σ. αλεύρι καλαμποκιού 
2 κ. σ. ελαιόλαδο 
8 κ. σ. ζάχαρη (ή και λιγότερο, ή και περισσότερο) 
4 κ. σ. σταφίδα μαύρη 
4 κ. σ. σταφίδα ξανθή (ή και περισσότερες ή και λιγότερες μαύρες 
και ξανθές) 
(1 πρέζα αλάτι) 
Για το σερβίρισμα: 
ζάχαρη 
κανέλλα 
μέλι 
Εκτέλεση Βάζουμε το 1 λίτρο νερό στην κατσαρόλα, μαζί με το 
λάδι και τη ζάχαρη να ζεσταθεί. Σε ένα μπωλάκι, ανακατεύουμε το 
αλεύρι με το ½ λίτρο νερό. Όταν κάψει το νερό στην κατσαρόλα, 
προσθέτουμε το μίγμα αλευριού-νερού (το αλάτι) και 
ανακατεύουμε.  
Αφού έχει ζεσταθεί πια όλο το μίγμα και αρχίζει να βράζει, 
ρίχνουμε και τις σταφίδες, χαμηλώνουμε λίγο τη φωτιά και από δω 
και πέρα, ανακατεύουμε με ξύλινη κουτάλα μέχρι να πήξει το 
μίγμα. Αυτό μου πήρε γύρω στα 10 λεπτά συνολικά. 
Μοιράζουμε το μίγμα σε 6 μπωλάκια. Σερβίρουμε ζεστό ή κρύο, 
προσθέτοντας από πάνω μέλι ή ζάχαρη (γι΄ αυτό δεν πρέπει να 
είναι πολύ γλυκιά η κρέμα).  118
Λουκουμάδες
Υλικά 
1 κούπα χλιαρό νερό 
1 κούπα χλιαρό γάλα 
2 φακελάκια ξηρή μαγιά 
1 κουτ. σούπας ζάχαρη 
1 κουτ. γλυκού αλάτι 
4 κουτ. σούπας λάδι 
3 και 1/4 κούπας αλεύρι για όλες τις χρήσεις 
Προαιρετικά: γλυκάνισο 
Εκτέλεση Διαλύουμε τη μαγιά στο νερό. Τη βάζουμε στο μπολ του 
μίξερ μαζί με όλα τα άλλα υλικά και τα χτυπάμε να γίνουν ένας 
χυλός (όχι πολλή ώρα χτύπημα). Σκεπάζουμε το μπωλ και το 
αφήνουμε κανα δίωρο να φουσκώσει. 
 Ζεσταίνουμε λάδι (οι λουκουμάδες θέλουν πάντα βαθύ τηγάνι και 
πάρα πολύ λάδι). Παίρνουμε με το χέρι μας ζύμη και με τη βοήθεια 
ενός μικρού βρεγμένου κουταλιού (το βουτάμε μετά από κάθε 
κουταλιά σε ποτήρι με νερό για να μη κολλάει η ζύμη στο κουτάλι) 
πετάμε απαλά μέσα στο καυτό λάδι λουκουμαδάκια. Χαμηλώνουμε 
τη φωτιά (γιατί αλλιώς δε θα προλαβαίνετε να τους γυρίσετε και να 
τους βγάλετε, ειδικά μετά την πρώτη τηγανιά οι επόμενοι θέλουν 
πιο χαμηλή φωτιά). Τους βάζουμε μέσα σε μπωλ με χαρτί κουζίνας 
και όταν τελειώσουν τραβάμε το χαρτί και ρίχνουμε από πάνω 
μέλι, κανέλα, αν θέλουμε σουσάμι, καρύδια ή ό,τι αρέσει στον 
καθένα. Είναι τα πιο στρογγυλά λουκουμαδάκια που έχω δει. Αν 
κάποιος θέλει γλυκάνισο το προσθέτει κι αυτό μέσα στη ζύμη.  119
Μελιτζάνες σκορδοστούμπι
Υλικά 
5 μελιτζάνες μακρόστενες 
5 ντομάτες ώριμες ή ένα κουτί ψιλοκομμένα ντοματάκια 
1 γεμάτη κ. σ. πάστα ντομάτας 
6 σκελίδες σκόρδο ή και περισσότερο 
½ ποτήρι κρασιού ελαιόλαδο 
λίγο ξύδι (1 κ. γ.) 
αλάτι 
1 πρέζα ρίγανη 
1 κ. γ. ζάχαρη 
Εκτέλεση  
Πλένουμε και καθαρίζουμε τις μελιτζάνες. Τις κόβουμε σε ροδέλες 
πάχους ενός εκατοστού. Τις βάζουμε σε σουρωτήρι, τις 
αλατίζουμε και τις αφήνουμε να σταθούν εκεί, μέχρι να 
ετοιμάσουμε τη σάλτσα. Ξεφλουδίζουμε τις ντομάτες, αν έχουν 
πολλά σπόρια τις στύβουμε ελαφρά να φύγουν και τις λιώνουμε 
στο μπλέντερ. Δεν χρειάζεται να γίνουν χυμός. Απλώς να 
ψιλοκοπούν. Μέσα σε γουδί, χτυπάμε τα σκόρδα με λίγο αλάτι και 
λίγο ξύδι. Μέσα σε κατσαρόλα, βάζουμε το λάδι και το 
ζεσταίνουμε. 
Προσθέτουμε το σκόρδο και το γυρίζουμε για 1-2 λεπτά στο λάδι, 
για να πάρει τη μυρωδιά. Προσθέτουμε την ντομάτα, τη ρίγανη, τη 
ζάχαρη, την πάστα και 1 ποτήρι νερό και αφήνουμε να βράσει σε 
μέτρια φωτιά για 20 λεπτά, με κλειστό το καπάκι της κατσαρόλας. 
Ελέγχουμε περιοδικά αν θέλει νερό. Μετά από 20 λεπτά, 
ξεβγάζουμε με νερό τις μελιτζάνες και τις προσθέτουμε κι αυτές. 
Βράζουμε άλλα 20 λεπτά περίπου ή μέχρι να είναι έτοιμες οι 
μελιτζάνες. Δεν ανακατεύουμε, για να μην λιώσουν. Απλά κουνάμε 
την κατσαρόλα. Το φαγητό αυτό, είναι παραδοσιακό ζακυνθινό 
φαγητό. 
Μπορεί να γίνει και στο φούρνο, με τη ντομάτα και το σκόρδο από 
πάνω από τις μελιτζάνες. Και στις 2 περιπτώσεις, οι μελιτζάνες 
τηγανίζονται και μέχρι να γίνει η σάλτσα, σουρώνουν από τα 
λάδια.  120
Ο μεζές του ζακυνθινού
Αν αναρωτιέστε τι μεζεδάκι θα έτρωγε ένας ζακυνθινός την ημέρα 
του Πάσχα, το ίδιο βράδυ ή την επόμενη μέρα, η φωτό θα σας 
λύσει την απορία. Ψωμί, αλλά όχι οποιοδήποτε ψωμί. 
Λαμπροκουλούρα με γλυκάνισο μέσα, η οποία γλυκίζει ελαφρώς. 

Ζακυνθινά τυριά: Γραβιέρα και λαδοτύρι νιό, δηλαδή 
φρεσκοφτιαγμένο. Το ντόπιο λαδοτύρι, όταν είναι νιο, (φρέσκο), 
μοιάζει με γραβιέρα ή πικάντικο κασέρι. 
Μετά, μπαίνει σε λάδι, με αποτέλεσμα όσο περνάει ο καιρός, να 
γίνεται πικάντικο. Εμένα μου αρέσει φρέσκο! Χοιρομέρι. Νομίζω 
ότι το έθιμο να τρώνε χοιρομέρι την Ανάσταση (είδος παστού 
χοιρινού που έχει ψηθεί στον ήλιο και γίνεται από τα λιπαρά μέρη 
του χοίρου, το οποίο καρυκεύεται με πιπέρι δάφνη και σκόρδο), το 
έχουν μόνο τα επτάνησα. Δεν υπάρχει σπίτι ζακυνθινό, που να 
λείπει το χοιρομέρι από το αναστάσιμο τραπέζι του. Εδώ θα 
σταθώ και σ' αυτό τον περίεργο και καταπληκτικό σε γεύση 
συνδιασμό. Γλυκό (ψωμί) και αλμυρό (χοιρομέρι). Ίσως η συνήθεια 
και η αγάπη του ζακυνθινού να τρώει γλυκό και αλμυρό μαζί, να 
κρατάει από συνήθειες των Ενετών.  
Ας μην ξεχνάμε τον αγαπημένο μεζέ των Ιταλών, προσούτο με 
πεπόνι, συνήθεια που αγαπάνε και οι Ζακυνθινοί. Ξαναλέω ότι δεν 
είμαι σίγουρη γι' αυτό που λέω, αλλά το δέσιμο των 2 γεύσεων 
μου θυμίζει συνήθεια των Ιταλών. 
Όλες αυτές οι νοστιμιές, συνοδεύονται με ένα καλό ποτήρι κρασί 
Αυγουστιάτη (κόκκινο γλυκό βαρύ κρασί). Πολλά είναι τα έθιμα 
που υπάρχουν στη Ζάκυνθο το Μεγαλοβδόμαδο.  
Όποιος έχει βρεθεί στη Ζάκυνθο για Πάσχα, ξέρει πόσο 
διαφορετικά και όμορφα είναι τα έθιμα στο νησί. Τα εφτάζυμα 
ψωμάκια τη Μεγάλη Παρασκευή, η περιφορά του Επιταφίου στις 4 
το πρωί τα ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου και το σπάσιμο 
των σταμνιών, το ζακυνθινό χοιρομέρι, η Λαμπροκουλούρα, είναι 
μερικά από τα έθιμα που τηρούνται ευλαβικά. 
Τη Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές φτιάχνουν αγκινάρες 
παραγεμιστές με ρύζι. Σας μαγειρεύω λοιπόν παραδοσιακά, ένα 
φαγητό του τόπου μας.  
Αγκινάρες παραγεμιστές με ρύζι
Τι χρειαζόμαστε για έναν μεγάλο νταβά ή φαρδιά κατσαρόλα 
15 αγκινάρες 
4-5 σκελίδες σκόρδο 
10 μεγάλα κρεμμυδάκια φρέσκα (ή περισσότερα μικρά) 
2 κρεμμυδάκια ακόμα ή ένα μικρό ξερό κρεμμύδι 
ένα ματσάκι άνηθο 
1 ντομάτα ώριμη 
5 χούφτες ρύζι κίτρινο (2,5 φλυτζανάκια του καφέ) 
1 πράσινη πιπεριά 
αλάτι 
πιπέρι 
λίγο λάδι 
καρότα 
πατάτες 
Στα τελευταία δεν δίνω ποσότητες γιατί βάζει όσα θέλει ο καθένας 
και όσα χωράνε στην κατσαρόλα ή στον νταβά. Συνήθως χωράνε 
2-3 πατάτες και 2-3 καρότα. Καλό είναι να χρησιμοποιηθεί νταβάς 
ή φαρδιά κατσαρόλα γιατί πρέπει να μείνουν όρθιες οι αγκινάρες. 
Τι κάνουμε: Καθαρίζουμε τις αγκινάρες γύρω-γύρω από τα χοντρά 
φύλλα. Καθαρίζουμε αρκετές σειρές φύλλα για να είναι τρυφερές 
και για να μικρύνουν ώστε να πάρει πολλές ο νταβάς. Κάθε μία 
που καθαρίζουμε από φύλλα, καθαρίζουμε λίγο και το κοτσανάκι 
της. Αφού την καθαρίσουμε από φύλλα και κοτσάνι, κόβουμε με 
κοφτερό μαχαίρι το μπροστινό μέρος των φύλλων (περίπου ένα 
εκατοστό).  
Μετά, με τα χέρια μας (με τους αντίχειρές μας ουσιαστικά) την 
ανοίγουμε μέσα στο κέντρο, σπρώχνουμε τα φύλλα προς τα έξω 
(προσεκτικά για να μη σπάσει στα δύο), έτσι ώστε να 
δημιουργηθεί χώρος εσωτερικά και να γεμίσει με ρύζι. Μέσα μας 
ενδιαφέρει να ανοίξει πιο πολύ, παρά ανάμεσα στα φύλλα. 
Αμέσως μετά την περνάμε μία-μία απ’ έξω με λεμόνι για να μην  122
μαυρίσει και τη ρίχνουμε στο γεμάτο με νερό νεροχύτη για να 
κάνει μπανάκι και να μην μαυρίσει μέχρι να έρθει η ώρα να 
μαγειρευτεί. Συνεχίζουμε έτσι για όλες τις αγκινάρες. Τώρα, θα 
φτιάξουμε τη γέμιση: Ψιλοκόβουμε τα κρεμμυδάκια και τον άνηθο.  
Τρίβουμε τη ντομάτα (πετάμε τη φλούδα) και την πιπεριά στον 
τρίφτη του κρεμμυδιού και το σκόρδο στο ψιλό του τρίφτη 
Προσθέτουμε το ρύζι, αλάτι, πιπέρι, λίγο λάδι και ανακατεύουμε 
καλά Γεμίζουμε μία-μία αγκινάρα, πιέζοντας μέσα της όσο πιο 
πολλή γέμιση μπορούμε. Αν μας περισσέψει λίγη γέμιση, 
τηνσκορπίζουμε στην κατσαρόλα μέσα. 
Καθαρίζουμε μερικά καρότα και πατάτες και τα βάζουμε όπου 
χωράνε, στα κενά μεταξύ των αγκινάρων. Πάνω από όλα 
αυτά,ψιλοκόβουμε δύο φρέσκα κρεμμυδάκια ή ένα ξερό αν δεν 
έχουμε άλλα φρέσκα. 
Προσθέτουμε λίγο λάδι από πάνω και το βάζουμε να βράσει. Στην 
αρχή σε δυνατή φωτιά για να πάρει μπρος και μετά σε χαμηλή 
φωτιά για 40 λεπτά περίπου ή μέχρι να δούμε ότι το ρύζι και τα 
υπόλοιπα υλικά έχουν βράσει. Που είναι το νερό; Οεο;  
Νερό δεν χρειάζεται να βάλουμε πολύ, γιατί όπως βγάζουμε τις 
αγκινάρες από το μπανάκι τους, κρατάνε νερό μέσα τους και 
γεμίζει ο πάτος του νταβά με νερό. Προσθέτουμε νερό όταν 
χρειάζεται κατά τη διάρκεια του βρασίματος.  
Αν δούμε ότι δεν χωράνε οι αγκινάρες, αφαιρούμε από τις πιο 
στρουμπουλές φύλλα, ώστε να αδυνατίσουν λιγάκι. Έτσι 
εξοικονομούμε χώρο για να βάλουμε πολλές. Ακόμα κι αν δεν 
χωράνε, βάζουμε όσες περισσεύουν από πάνω από τις άλλες. Θα 
βράσουν με τον ατμό. Τέλος, με το λεμονάκι περνάμε τα δάχτυλά 
μας που μαυρίζουν από το καθάρισμα της αγκινάρας και έτσι 
γίνονται κατάλευκα και πάλι. Να τονίσω, ότι ο χρόνος βρασμού 
μπορεί να διαφέρει, ανάλογα με την ποιότητα της αγκινάρας. 
Αυτές που έφτιαξα εγώ, ήταν μικρές και τρυφερές. Αν οι αγκινάρες 
είναι μεγάλες ή σκληρές, πιθανότατα να θέλουν και περισσότερο 
βράσιμο. Είναι μπελαλίδικο και χρονοβόρο φαγητό, αλλά πιστέψτε 
με, αξίζει τον κόπο! 
Ζακυνθινό Κουνέλι γεμιστό
Υλικά 
1 κουνέλι ολόκληρο μαζί με τα εντόσθια 
1 φλιτζάνι του καφέ ρύζι 
70γρ. Λαδωτήρι 
70γρ. Γραβιέρα λαδιού Ζακύνθου 
5 σκελίδες σκόρδο 
λίγη ρίγανη, αλάτι και πιπέρι 
πατάτες 
λεμόνι-λάδι 
βελόνα και κλωστή 
Εκτέλεση 
1. Αλείφετε με τα χέρια σας το κουνέλι με λάδι αλάτι πιπέρι ρίγανη. 
2. Στην συνέχεια σοτάρουμε σε ένα τηγάνι το ρύζι, τα εντόσθια, το 
Λαδωτήρι, την Γραβιέρα, την ρίγανη, το σκόρδο, λίγο αλάτι-πιπέρι 
και μετά βάζετε το μείγμα μέσα στο κουνέλι με ένα κουτάλι. 
3. Το ράβουμε με κλωστή ώστε να μην μπορεί η γέμιση να βγει 
έξω. 
4. Καθαρίζουμε τις πατάτες τις κόβουμε και τις βάζουμε στο ταψί 
αφού πρώτα τις έχουμε αλατίσει. 
5. Βάζουμε και το κουνέλι, ρίχνουμε νερό, λεμόνι, λάδι 
6. Ψήνετε στους 200°C για 1 ώρα περίπου. 
Το μανταλάτο περιλαμβάνει ασπράδι αβγών, μέλι, ζάχαρη και 
αμύγδαλο. Σε ένα καζάνι βράζει το ντόπιο μέλι επί μια ώρα και 
μόλις κάνει κλωστές προστίθεται το ασπράδι και ανακατεύεται 
καλά για 4 ώρες περίπου. Μόλις περάσουν ρίχνονται τα 
καβουρδισμένα αμύγδαλα και το μίγμα τοποθετείται σε φύλλα 
αλευριού. Μόλις παγώσει τεμαχίζεται και είναι έτοιμο. 
Το παστέλι γίνεται με σουσάμι, μέλι και αμύγδαλο ενώ η φιτούρα 
με σιμιγδάλη και νερό.  124
ΦΡΥΓΑΝΙΑ
Ένα ακόμα γλυκό με Ζακυνθινή ταυτότητα είναι η φρυγανιά. Είναι 
δροσερό, ελαφρύ, θυμίζει το εκμέκ. Τα τελευταία χρόνια όμως ένα 
νέο γλυκό κυριαρχεί στο νησί και μπορείτε να το βρείτε σε πολλά 
μαγαζιά. Μια από τις καλύτερες εκδοχές του είναι στο νεανικό και 
ξύλινο Boomerang στην παραλία του Τσιλιβίου. 
Υλικά 
2 κουτιά digestive μπισκότα 
250 gr Βούτυρο 
2 κουτιά ζαχαρούχο γάλα 
Ενάμιση φύλλο ζελατίνης 
2-3 μπανάνες 
Κρέμα ζαχαροπλαστικής 
Κουβερτούρα 
Εκτέλεση 
Τρίβουμε το digestive στο μπλέντερ . 
Λιώνουμε το βούτυρο και το ανακατεύουμε με το μπισκότο. 
Στρώνουμε το μείγμα στο τσέρκι και το βάζουμε στο ψυγείο να 
παγώσει . Βράζουμε το ζαχαρούχο γάλα για 2-3 ώρες μέχρι να 
πήξε και να γίνει η καραμέλα. 
Βάζουμε το φύλλο ζελατίνης σε χλιαρό νερό προς κρύο και μετά 
σε ζεστό για να λιώσει και με ανακάτεμα προσθέτουμε στο μείγμα 
το ζαχαρούχο γάλα. Όταν είναι έτοιμο το στρώνουμε πάνω στο 
μπισκότο και το γεμίζουμε με μπανάνα κομμένη σε ροδέλες. 
Χτυπάμε την κρέμα και την τοποθετούμε από πάνω. Τρίβουμε στο 
τέλος την κουβερτούρα και το βάζουμε στο ψυγείο να παγώσει. 
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ! 




ΣΕΦ ΜΟΥΖΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια: